Akademik Veri Yönetim Sistemi
Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi (Online), sa.16, ss.16-25, 2026 (TRDizin)
İnsanın çevre üzerindeki etkisi arttıkça, oluşturduğu yüzey şekillerinin alan ve derinlik boyutu artmaktadır. Antropojenik etki ile oluşmuş yüzey şekillerinin başında taş ocakları ve limanlar gelmektedir. Mersin İli Erdemli İlçesi Kumkuyu (Tırtar) Mahallesi’nde yer alan Kumkuyu Taş Ocağı, 1990’ların başında Kumkuyu Yat Limanı için dolgu malzemesi temini amaçlı olarak açılmıştır. Limanın inşaatı bittikten sonra da taş ocağı özel sektöre devredilmiş ve günümüzde üretimine devam etmektedir. Taş ocağından alınan malzemeler uzun yıllar boyunca ocaktan yaklaşık 4 km uzakta bulunan yat limanına taşınmıştır. Antropojenik etkilerin kazma ve biriktirme özelliklerine atfen her ikisi de çok kısa mesafede ve ilişkili olarak bölgede gözlendiği için bu çalışmada “çift karakterli bir antropojenik etki” ifadesi tercih edilmiştir. Yapılan bu çalışmada amaç; taş ocağının ve buradan alınan malzemerle inşa edilen yat limanının antropojenik jeomorfoloji bağlamında coğrafi bir perspektifle değerlendirilmesidir. 1/25.000 ölçekli topoğrafya harita paftalarına ve uydu görüntülerine ek olarak insansız hava aracı (İHA) ile alınan görüntüler materyal olarak kullanılmıştır. Saha gözlemleri ve yapılan analizler ile antropojenik etkinin boyutu ve çevresel etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak; taş ocağının giderek büyüyen bir yüzey alanına sahip olduğu, liman ve çevresinin kıyı uzunluğunun artmasının yanı sıra plaj sahasının genişlemesine neden olduğu ve dolayısı ile doğal peyzajın bozulduğu tespit edilmiştir. 2021 yılı yaz döneminde yaklaşık 140.000 m2 alan kaplayan taş ocağından yapılan hacim hesaplamasına göre 1.930.000 m3 malzeme alınmıştır. Liman yapımına başlanmadan yaklaşık 391 m olan kıyı çizgisi, 1773 m uzatılarak liman sonrası 2164 m ’ye ulaşmıştır. Ayrıca liman yapıldıktan sonra limanın doğusunda yer alan plaj kesiminde yaklaşık 142 m’lik bir kıyı gerilemesi söz konusudur.
As human impact on the environment increases, the surface area and depth of the landforms created by humans also increase. Quarries and ports are among the foremost landforms created by anthropogenic impacts. The Kumkuyu Quarry, located in the Kumkuyu (Tırtar) Neighborhood of Erdemli District, Mersin Province, Türkiye, was opened in the early 1990s to supply infill material for the construction of the Kumkuyu Marina. After the construction of the marina was completed, the quarry was transferred to the private sector and has continued its production. For many years, the materials taken from the quarry were transported to the marina, which is approximately 4 km away from the quarry.The expression "dual-character anthropogenic impact" was preferred to be used in this study because both the excavation and deposition features, referring to the anthropogenic effects, are observed in the region in a a very short distance and in relation to each other.The aim of this study was to evaluate the quarry and the marina constructed with the material taken from it, from a geographical perspective within the context of anthropogenic geomorphology. In addition to the satellite images and 1/25,000 scale topographic maps, images captured by an Unmanned Aerial Vehicle (UAV) were utilized as study materials. Field observations and a series of analyses were carried out to try and reveal the extent of the anthropogenic impact and its environmental consequences. In conclusion, it was determined that the quarry has an increasingly growing surface area and that the port and its surroundings have caused an increase in coastal length as well as an expansion of the beach area, and consequently, the natural landscape has been degraded.The port and its surroundings have led to an increase in coastal length as well as an expansion of the beach area, and consequently, the natural landscape has been degraded. According to the material volume calculated in the summer of 2021 from the quarry, which covers an area of around 140,000 m², 1.930.000 m3 of material was extracted. It was found that the coastline, which was about 391 m before the port construction began, was extended by 1773 m, reaching 2164 m after the port was built. In addition, after the port was built, there was a coastal retreat of about 142 m in the beach area located east of the port after its construction.