Bu çalışma, şeytanın Arap edebiyatındaki tasvirini inceleyerek, Cahiz’in bu karakteri felsefi ve ahlaki anlamlar açısından zengin bir sembol olarak nasıl gördüğüne odaklanmaktadır. Arap edebiyatında şeytanın imajı, onu mutlak kötülüğün bir simgesi olarak gören geleneksel algının ötesine geçmektedir. Araştırma, Cahiz’in bu karakteri nasıl kullandığını incelemekte ve mizah ile derin analizi birleştirdiğini göstermektedir. Cahiz, çeşitli şeytan isimleri ve sınıflandırmalarını sunarak, onların güçleri ve yetenekleri bakımından farklılıklarını vurgulamaktadır. Ayrıca, hiç görülmemesine rağmen insanların zihninde yer etmiş olan şeytanın kalıplaşmış imajına değinmekte ve insanın şeytana karşı duyduğu tiksintinin fıtri bir özellik olduğunu göstermek için Kur’an’dan deliller getirmektedir. Makale, insan ve şeytan evliliği fikrini de ele almakta ve bu kavramı destekleyen Kur’ani yorumlar ile rivayetlere yer vererek, insanlarla şeytanlar arasındaki etkileşimin bazı durumlarda evliliğe yol açabileceğini öne sürmektedir. Ayrıca, araştırma şeytan ve hayvanlar arasındaki ilişkiyi, özellikle de köpekleri incelemektedir. Cahiz, siyah köpeklerin şeytanlarla ilişkilendirildiğine dair yaygın inancı gözden geçirmekte, ancak bu görüşe karşı çıkarak kurtların hile ve aldatmacayla daha yakından bağlantılı olduğunu savunmaktadır. Çalışma, betimleyici-analitik bir yöntem benimseyerek, Cahiz’in metinlerini analiz etmekte ve onun bakış açısını şekillendiren entelektüel ve dini bağlamlarla ilişkilendirmektedir. Makale, Arap edebiyatında şeytanın sadece kötülüğün bir sembolü olmadığını, aynı zamanda insanın karşılaştığı psikolojik ve ahlaki karmaşıklıkları anlamak için bir araç olduğunu vurgulamaktadır.
This study examines the depiction of the devil in Arabic literature, focusing on Al-Jahiz’s perspective on this character as a symbol rich in philosophical and ethical meanings. The image of the devil in Arabic literature goes beyond the traditional perception of him as a symbol of absolute evil. The research explores how Al-Jahiz employs this character, blending humor with deep analysis. Al-Jahiz presents various names and classifications of devils, highlighting differences based on their strength and abilities. He also discusses the stereotypical image of the devil, which has been ingrained in people's minds despite never being seen, citing the Qur'an as evidence that human aversion to the devil is an innate trait. The article also explores the idea of human-devil marriage, referencing Qur'anic interpretations and narratives that support this notion, suggesting that interaction between humans and devils may, in some cases, lead to such unions. Additionally, the research examines the relationship between the devil and animals, particularly dogs. Al-Jahiz reviews the widespread belief that black dogs are associated with devils, yet he opposes this view, instead considering wolves to be more closely linked to cunning and deception. The study adopts a descriptive-analytical approach, analyzing Al-Jahiz’s texts and connecting them to the intellectual and religious contexts that shaped his perspective. The article highlights how the devil in Arabic literature is not merely a symbol of evil but a tool for understanding the psychological and moral complexities that humans face.
