Zeytin Karasuyu ile İnkübe Edilmiş Organik Gübre uygulamalarının Bazı Kimyasal ve Mikrobiyal Toprak Özelliklerine Etkileri

Creative Commons License

DOGAN K., AĞCA N., Doğru N., SARIOĞLU A.

Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, cilt.13, sa.2, ss.272-290, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmada, farklı oranlarda zeytin karasuyu (OMW) eklenen çiftlik gübresi (FM) ve solucan gübresinin (VC) mikrobiyal ayrışmaya karşı direncinin artırılması ve böylece organik maddenin topraktaki kalıcılık süresinin uzatılması amaçlanmıştır. Çalışma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamada, farklı oranlarda OMW karıştırılmış organik materyaller 30 gün süreyle inkübasyona tabi tutulmuş ve elde edilen organik karışımların bazı kimyasal ve biyolojik özellikleri belirlenmiştir. İkinci aşamada ise, inkübasyon sonucu elde edilen organik karışımlar %10 oranında toprağa uygulanarak saksı denemesi kurulmuş ve soya bitkisi yetiştirilmiştir. İnkübasyon denemesi sonucunda, OMW uygulamasının organik madde içeriğinde önemli bir azalmaya neden olmadan pH'ı yaklaşık %3–9 ve elektriksel iletkenliği (EC) %15–40 artırdığını, yani mikrobiyal ayrışmanın yavaşladığını gösterdi. Saksı deneyinde toprağın pH'ı ve EC'si sırasıyla %4–12 ve %20–45 arttı. Makrobesin içerikleri, özellikle P₂O₅ ve K₂O, VC+OMW tedavilerinde %15-60 oranında artarken FM+OMW kombinasyonları, OMW dozuna bağlı olarak daha değişken tepkiler gösterdi. VC+OMW uygulamaları altında mikro besin elementleri genel olarak (%10-35'e kadar) artarken, Mg, K⁺ ile iyonik rekabet nedeniyle hafif düşüşler sergiledi. Yalnızca FM ve VC uygulamalarıyla toprağın biyolojik göstergeleri %18–30 arttı; ancak yüksek OMW dozları mikrobiyal solunum, dehidrojenaz aktivitesi ve mikrobiyal biyokütle karbonunda yaklaşık %10-25 oranında azalmaya neden olmuştur. Genel olarak sonuçlar, organik gübrelerle birlikte düşük ila orta düzeyde zeytin yağı dozlarının, toprağın mikrobiyal işlevselliğini korurken besin kullanılabilirliğini artırabildiğini ve organik madde stabilitesini artırabildiğini göstermektedir.
In this research, it was aimed to increase the resistance of farm manure (FM) and vermicompost (VC) to microbial decomposition, to which olive mill wastewater (OMW) was added at different rates, and thus to extend the persistence of organic matter in the soil. The study was carried out in two stages. In the first stage, organic materials mixed with OMW at different rates were incubated for 30 days and some chemical and biological properties of the resulting organic mixtures were determined. In the second stage, the organic mixtures obtained as a result of incubation were applied to the soil at a rate of 10%, a pot trial was established and soybean plants were grown. The incubation results showed that OMW application increased pH by approximately 3–9% and electrical conductivity (EC) by 15–40%, without causing a significant reduction in organic matter content, indicating a slowdown in microbial decomposition. In the pot experiment, soil pH and EC increased by 4–12% and 20–45%, respectively. Macronutrient contents, particularly P₂O₅ and K₂O, increased by 15–60% in VC+OMW treatments, whereas FM+OMW combinations showed more variable responses depending on OMW dose. Micronutrient elements generally increased (up to 10–35%) under VC+OMW applications, while Mg exhibited slight decreases due to ionic competition with K⁺. Soil biological indicators increased by 18–30% with FM and VC applications alone; however, high OMW doses caused reductions of approximately 10–25% in microbial respiration, dehydrogenase activity, and microbial biomass carbon. Overall, the results indicate that low to moderate OMW doses combined with organic fertilizers can improve nutrient availability and enhance organic matter stability while maintaining soil microbial functionality.