Akademik Veri Yönetim Sistemi
Uluslararası Katılımlı IX. Bitki Koruma Kongresine, Ankara, Türkiye, 03 Eylül 2025 - 05 Mart 2026, ss.51, (Özet Bildiri)
Turunçgil stubborn hastalığı etmeni olan Spiroplasma
citri, turunçgil üretiminde biyotik ve abiyotik stres faktörleriyle
ilişkili olarak ciddi verim ve kalite kayıplarına yol açan önemli bir
patojendir. 1950’li yıllardan bu yana Doğu Akdeniz Bölgesi’nde varlığını
sürdürmesine rağmen, Türkiye’de hastalığın yaygınlığı ve yerel S. citri
izolatlarının moleküler düzeyde karakterizasyonuna yönelik kapsamlı bir çalışma
bulunmamaktadır. Bu çalışmada, Adana ve Hatay illerindeki turunçgil
bahçelerinde hastalığın mevcut yaygınlık durumunun belirlenmesi, elde edilecek
yeni izolatlarla birlikte farklı
yıllarda farklı konukçulardan izole edilen S. citri izolatlarının yüksek
çözünürlüklü genom analizlerinin yapılması amaçlanmıştır. 2023-2024 yıllarında
Adana ve Hatay illerinden stubborn hastalığı gözlenen turunçgil bahçeleri ve çevresinden 141
turunçgil, 8 susam, 2 Cezayir menekşesi (Vinca rosea) ve 918 adet Cicadellidae
familyasına ait olası vektör böcek toplanmıştır. PCR analizlerinde, P58
ve P89 gen bölgelerine özgü primerlere ek olarak, bu çalışma kapsamında
ilk kez tasarlanan salgı sistemi ve fruktoz metabolizmasına yönelik dokuz yeni
primer çifti kullanılmıştır. Analizler sonucunda 11 turunçgil, 2 susam ve 1
Cezayir menekşesi kullanılan primerlerin en az biri ile S. citri açısından
pozitif bulunurken testlenen tüm böcekler negatif sonuç vermiştir. Ayrıca
yaklaşık 35 yıl önce Adana’da turunçgil ve olası vektör böceklerden izole
edilip liyofilize edilen 24 eski S. citri
izolatının, 13’ü PCR’la başarıyla çoğaltılmış ve sonuçlar Sanger dizileme ve
BLASTn analizleri ile doğrulanmıştır. Pozitif bulunan iki yeni izolatın (HT1 ve
AT1) tüm genom analizi yüksek kapasiteli dizileme (YKD) yöntemiyle
gerçekleştirilmiş ve sırasıyla %86,21 ve %73 kapsama oranları elde edilmiştir.
Genomların yaklaşık %72,9’unun kodlanan bölgelerden oluştuğu belirlenmiş, eksik
gen bölgelerinin tamamlanmasına yönelik Oxford Nanopore Teknolojisi (ONT) ile
uzun okuma dizileme çalışmaları başlatılmıştır. Bu analizler ile Türkiye’ye
özgü eski ve yeni S. citri
izolatlarının tüm genomları karakterize edilerek gen anotasyonu ile
patojeniteye ilişkin genetik farklılıkların tanımlanması münkün olabilecektir.