Kan Bağışı Farkındalık Ölçek Geliştirmesi: Metodolojik Bir Araştırma

Creative Commons License

GODE A.

Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, cilt.20, sa.2, ss.143-151, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu araştırmanın amacı, bireylerin kan bağışı farkındalık düzeylerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Yöntem: Çalışma Ağustos–Kasım 2024 tarihleri arasında, Türkiye’de yaşayan 18 yaş ve üzeri yetişkin bireyler üzerinde yürütülmüştür. Nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler kolayda örnekleme ile çevrim içi anket aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama formu sosyo- demografik bilgiler ve Kan Bağışı Farkındalık Ölçeği taslağından oluşmuştur. Ölçek geliştirme sürecinde madde-toplam korelasyonları, Cronbach’s Alpha, AFA ve DFA analizleri yapılmıştır. Bulgular: Toplam 496 katılımcıdan elde edilen veriler sonucunda ölçeğin 18 maddelik tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Cronbach’s Alpha katsayısı 0,951 olup ölçeğin yüksek güvenilirlik düzeyine sahip olduğu görülmüştür. AFA ile varyansın %55,4’ü açıklanmış, DFA uyum indeksleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Sonuç: Geliştirilen Kan Bağışı Farkındalık Ölçeği, bireylerin kan bağışı farkındalığını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araçtır. Ölçek, farkındalık kampanyalarının etkinliğini ölçme ve toplum sağlığına yönelik stratejiler geliştirme süreçlerinde kullanılabilir.
Objective: This study aimed to develop a valid and reliable scale to measure individuals’ blood donation awareness levels. Method: The research was conducted between August and November 2024 among adults aged 18 years and older in Türkiye. A quantitative design was adopted, and data were collected online using convenience sampling. The data collection form included socio- demographic questions and the draft Blood Donation Awareness Scale. Psychometric evaluations were performed through item–total correlations, Cronbach’s Alpha, Exploratory Factor Analysis (EFA), and Confirmatory Factor Analysis (CFA). Results: Data obtained from 496 participants revealed that the scale consists of 18 items and a single-factor structure. The Cronbach’s Alpha coefficient was 0.951, indicating high reliability. EFA showed that the scale explained 55.4% of the total variance, while CFA demonstrated acceptable model fit indices. Conclusion: The Blood Donation Awareness Scale is a valid and reliable measurement tool for assessing individuals’ awareness of blood donation. It can be effectively used to evaluate awareness campaigns and support the development of public health strategies.