Analitik Hiyerarşi Süreci Kullanılarak Hatay İlinde Deprem Duyarlılık Analizi

Creative Commons License

GEÇEN R., Balcı K.

Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.36, sa.3, ss.1233-1256, 2026 (TRDizin)

Özet

Geçmişten günümüze kadar uzanan süreçte bireylerin ve toplumların başa çıkmakta en çok zorlandığı olayların başında doğal afetler gelmektedir. Bu afetler arasında, topluma fiziksel ve sosyal açıdan en fazla zarar verenlerden biri depremlerdir. Depremlerin oluşumunu tamamen engellemek mümkün olmasa da, bireyler ve toplumlar üzerindeki olumsuz etkilerini, afet öncesinde hazırlanabilecek risk yönetim planları sayesinde minimum düzeye indirmek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Analitik Hiyerarsi Süreci (AHS) yöntemlerinden faydalanarak Hatay ilinin deprem duyarlılık sınıflarının oluşturulmasıdır. Deprem tehlikesine karşı duyarlı alanların belirlenmesi için altı (6) coğrafi faktör değerlendirmeye alınmıştır. Seçilen veri setindeki her bir ana parametre alt ktiterlere ayrılmış ve analizde kullanılmak üzere tüm ana parametrelerin ve alt kriterlerin ağırlık oranları AHS’de ikili karşılaştırma matrisi ile belirlenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen duyarlılık haritası çok düşük, düşük, orta, yüksek ve çok yüksek olmak üzere beş (5) sınıfa ayrılmıştır. İl genelinde %18,4’lük alanın deprem açısından çok yüksek, %21,4’lük alanın yüksek, %24,2’lik alanın orta, %22,3’lük alanın düşük, %13,8’lik alanın çok düşük duyarlılık taşıdığı tespit edilmiştir. Elde edilen değerler Hatay ilinin deprem tehlikesi açısından büyük bir risk taşıdığını ortaya koymaktadır.
From past to present, natural disasters have been among the most challenging events for individuals and societies to cope with. Among these disasters, earthquakes are among those that cause the greatest physical and social damage to society. While it is impossible to completely prevent earthquakes, their negative impacts on individuals and societies can be minimized through pre-disaster risk management plans. The purpose of this study is to establish earthquake susceptibility classes for Hatay Province using Geographic Information Systems (GIS) and Analytical Hierarchy Process (AHP) methods. Six (6) geographical factors were evaluated to determine areas susceptible to earthquake hazard. Each main parameter in the selected data set was divided into sub-criteria, and the weights of all main parameters and sub-criteria were determined using a pairwise comparison matrix in the AHP for analysis. The resulting susceptibility map was divided into five (5) classes: very low, low, medium, high, and very high. It was determined that 18.4% of the province had very high seismic susceptibility, 21.4% had high susceptibility, 24.2% had medium susceptibility, 22.3% had low susceptibility, and 13.8% had very low susceptibility. The obtained values reveal that Hatay province has a significant risk in terms of earthquake hazard.