Akademik Veri Yönetim Sistemi
XVI. Uluslararası Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Sempozyumu, Antalya, Türkiye, 26 - 28 Nisan 2025, ss.68-74, (Tam Metin Bildiri)
Günümüzde Yunanistan sınırları içerisinde yer alan Parga’da bir denizcinin oğlu olarak dünyaya gelen İbrahim Paşa Ayamavra Seferi esnasında esir alınmıştır. Köle olarak Mihrişah Hatun’a verilen İbrahim Paşa’nın, akabinde Yavuz Sultan Selim’e cülus hediyesi olarak takdim edildiği kabul edilmektedir. Şehzade Süleyman’ın Manisa Sancakbeyliği’ne atanmasıyla İbrahim Paşa’nın da Manisa’ya gittiği ve orada şehzadenin en yakın adamı olduğu anlaşılmaktadır. Şehzade Süleyman’ın tahta çıkmasıyla birlikte İbrahim Paşa’nın da kaderi değişmiş ilk olarak Has Odabaşı ardından sırasıyla İç Şahinciler Ağası, Rumeli Beylerbeyi ve Vezir-i Azamlık makamlarına yükseltilmiştir. Sultan Süleyman’ın kız kardeşi ile evlendikten sonra İbrahim Paşa, devlet işlerinde önemli faaliyetlerde bulunmuştur. Bu bağlamda, Mısır’da Ahmet Paşa isyanını bastırdıktan sonra 1526 yılında Mohaç Seferi’ne, 1532 yılında Alman Seferi’ne ve 1533-1535 yıllarında da Irakeyn Seferleri’ne katılmıştır. Irakeyn Seferi’nden sonra gerek gurur ve kibiri gerekse hasımları olan Rüstem Paşa ve Hürrem Sultan’ın faaliyetleri nedeniyle 15 Mart 1536 tarihinde Topkapı Sarayı’nda idam edilmiştir. Osmanlı Devleti’nin yönetim anlayışında her şey padişahın malı ve mülkü sayıldığı için özellikle üst düzey devlet görevlileri öldüğü veya azledildiği zaman tüm menkul ve gayr-i menkulleri müsadere edilerek devlete intikal ettirilirdi. Bu uygulamaya binaen Pargalı İbrahim Paşa’nın da idamından sonra tüm mal varlığı hesaplanarak devlet hazinesine aktarılmıştır. Bu bildiride Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi defterlerinden TS.MA.d.543 numaralı ve 4 Eylül 1536 tarihli deftere göre İbrahim Paşa’nın muhallefatı incelenmiştir. Buna göre; İbrahim Paşa’nın menkul, gayr-i menkul, has ve cariyelerinin satışından elde edilen gelirlerinin toplamda 7.224.814 akçe olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır. Bu meblağın, 4.938.239 akçesi yerli ve yabancı altın paralardan, 262.438 akçesi Silistre ve Niğbolu Sancakları’ndaki gelirlerden, 2.024.137 akçesi ise satılan ev, eşya, cariye gelirleri ile vakıf gelirlerinden oluştuğu tespit edilmiştir