Adanalı Bir İttihatçı: Ali Münif Yeğena (1874-1951) ve Siyasi Yaşamı
History Studies, cilt.12, sa.4, ss.1999-2021, 2020 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 12 Sayı: 4
- Basım Tarihi: 2020
- Doi Numarası: 10.9737/hist.2020.908
- Dergi Adı: History Studies
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1999-2021
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Osmanlı Devleti kurumlarında yetişmiş, devlet ve siyaset adamı Ali Münif Yeğena’nınsiyasi yaşamı, II. Meşrutiyet, Mütareke ve Cumhuriyet dönemlerinin bir panoramasıniteliğindedir. Ali Münif Bey Mülkiye’de eğitimini sürdürdüğü esnada, II. Abdülhamidyönetimine karşı başlayan muhalif hareketlere katılmış ve meşrutiyetin yeniden ilanınıamaçlayan İttihatçı hareketin içerisinde aktif bir rol oynamıştır. Daha başından berimensubu olduğu İttihat ve Terakki Cemiyetinin iktidara gelmesiyle birlikte yıldızı parlayanAli Münif Bey, II. Meşrutiyet Döneminde mebus, vali, müsteşar, nazır, nazır vekili gibiönemli görevler üstlenmiştir. Mütareke Döneminde, önde gelen İttihatçılarıntutuklanmasıyla birlikte Ali Münif Bey de tutuklanmış ve Talat Paşa kabinesinde görevaldığı için Divan-ı Harp’te yargılanmıştır. Fakat yargılama süreci tamamlanmadanİngilizler tarafından siyasi gerekçelerle Malta’ya sürgün edilmiştir. Malta esaretindenkurtulduktan sonra aktif siyasi yaşamına yeniden dönen Ali Münif Bey, CumhuriyetDöneminin ilk Adana belediye başkanı olmuştur. Bu görevinden sonra altı dönem aralıksızmilletvekilliği yaparak aktif siyasi yaşamını mayıs 1950’ye kadar TBMM’de sürdürmüştür.Bu çalışmanın amacı Ali Münif Yeğena’nın siyasi biyografisini incelemektir.
Ali Münif Yeğena, who was educated in the institutions of the Ottoman State, had a very long political life covering the Second Constitutional, the Armistice of Mudros and Republican periods. While Ali Münif Bey continued his education in Mülkiye, he became members of the Committee of Union and Progress and participated in movements against Sultan Abdulhamid II administration and played an active role in the Young Turk Revolution in July 1908, which inaugurated the Second Constitutional Period. When the Committee of Union and Progress, which he was a member of since the beginning, came to power after the revolution, he had undertaken important duties such as deputy, governor, undersecretary of ministry of interior, ministry of public works (nafia) during the Second Constitutional Period. During the Armistice Period, with the arrest of leading Unionists, Ali Münif Bey was also arrested and tried in courts-martial (Divan-ı Harb-i Örfi) for serving in the government of Talat Pasha. And before the trial process was completed, he was sent into exile to Malta Island by the British forces. After the captivity in Malta about 23 months, Ali Münif Bey returned to his active political life and became the first Adana mayor of the Republican Period. After this duty, he continued his active political life in the Grand National Assembly of Turkey until May 1950 by serving as an uninterrupted deputy for six terms. The purpose of this study is to examine the political biography of Ali Münif Yeğena.