Identification and Characterization of Phytoplasmas Associated with Witches' Broom Disease in Olive Trees (Olea europaea L.) and Their Possible Vectors

Creative Commons License

Tulum I., Boztaş K., Ulaşlı B., Kaya K., Çağlayan K.

Uluslararası Katılımlı IX. Bitki Koruma Kongresi, Ankara, Türkiye, 3 - 05 Eylül 2025, ss.47, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.47
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Fitoplazmalar, ekonomik açıdan önemli pek çok bitkide enfeksiyona yol açarak genel gelişme geriliği, sararma, bodurlaşma ve çiçek kısırlığı (fillodi)  gibi simptomlarla karakterize edilen önemli hastalıklara neden olurlar. Aşırı sürgün oluşumu, yaprak sararması ve bodurlaşma belirtilerine yol açan cadı süpürgesi hastalığına da bazı fitoplazmalar neden olmaktadır. 2024 yılında Adana-Karataş ilçesinde bazı zeytin ağaçlarında şiddetli cadı süpürgesi simptomları gözlenmiş ve  PCR analizleri için toplanan yaprak ve sürgün örneklerinden, NucleoSpin Plant II Kit kullanılarak total DNA izolasyonu yapılmıştır. Fitoplazma tespiti, P1/P7 ve R16F2n/R16R2 primerleri kullanılarak 16S/23S rDNA ara bölgesini hedef alan nested PCR amplifikasyonu ile gerçekleştirilmiştir. Simptom gösteren bütün örneklerden ~1.2 kb büyüklüğünde amplikonlar elde edilerek symptom-fitoplazma ilişkisi doğrulanmıştır.  Negatif kontrol olarak kullanılan simptomsuz bitkilerden elde edilen DNA’da herhangi bir PCR ürünü gözlenmemiştir. 16S/23S rDNA ara bölgesinin filogenetik ve BLAST analizi sonucunda, en yakın benzerlik  %89.05  oranıyla 16SrII grubu (yer fıstığı cadı süpürgesi grubu) üyeleriyle elde edilmiş ve ‘Candidatus Phytoplasma aurantifolia’ ile ortak bir atayı paylaşan farklı bir soy hattını temsil ettiğini göstermiştir. Tespit edilen benzerlik oranının fitoplazmaların taksonomik ayrımı için kabul edilebilir düzeyin  çok altında olması,  zeytinlerde tespit edilen fitoplazmanın yeni bir aday tür olma ihtimalini güçlendirmektedir. Bu fitoplazmanın detaylı karakterizasyonu amacıyla “Çok lokuslu dizi tiplemesi (MLST)” çalışmaları devam etmektedir. Ayrıca, yoğun cadı süpürgesi simtomu gösteren zeytin bahçelerinden toplanan ve olası vektör potansiyeli taşıyan cüce ağustos böceklerinin (CAB) (Cicadellidae) morfolojik teşhisleri yapılmış ve en yaygın türler Balchulat hebe ve Psammotettix  spp. olarak tespit edilmiştir. Mevcut bilgilerimize göre bu çalıma ülkemizde zeytinlerde fitoplazmaların tespitine ve karakterizasyonuna yönelik ilk çalışmadır.