Kamu Yönetimi Alan Yazınında Habis/Çetrefilli Sorun Kavramının Kullanımının Analizi
Amme İdaresi Dergisi, cilt.59, sa.3, ss.371-398, 2026 (SSCI, Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 59 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Amme İdaresi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Social Sciences Citation Index (SSCI), Scopus, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM), Business Source Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.371-398
- Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Habis/çetrefilli sorun (wicked problem) kavramı, tanımlanması ve çözümlenmesi güç, çok aktörlü, yüksek düzeyde belirsizlik ve değer çatışması içeren karmaşık politika sorunlarının incelenmesinde kullanılan önemli bir çerçevedir. Kavram uluslararası alan yazınında uzun süredir tartışılmasına karşın, Türkçe kamu yönetimi alan yazınındaki kullanım biçimlerini, yöntemsel özelliklerini ve tematik dağılımını bütüncül biçimde inceleyen sistematik çalışmalar bulunmamaktadır. Bu çalışma, habis/çetrefilli sorun kavramının Türkçe kamu yönetimi alan yazınındaki gelişimini ve kullanım özelliklerini sistematik alan yazın taraması yöntemiyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda Google Akademik ile Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi üzerinden belirlenen dâhil etme ve dışlama ölçütleri doğrultusunda erişilen 29 bilimsel eser; yayın türü, yılı, araştırma yöntemi ve deseni, tartışma bağlamı, aktörler, politika araçları ve önerilen çözüm stratejileri açısından incelenmiştir. Tarih sınırlaması uygulanmamasına rağmen analize dâhil edilen çalışmaların tamamının 2020–2025 döneminde yayımlandığı ve 2020 öncesine ait Türkçe bir çalışmaya ulaşılamadığı görülmüştür. Ayrıca incelenen 29 çalışmanın 16’sı (%55) kavramsal analiz olarak kodlanmıştır. Bulgular, Türkçe alan yazınının ağırlıklı olarak kavramsal ve nitel araştırmalara dayandığını, habis/çetrefilli sorun yaklaşımının özellikle kamu yönetimi ve yönetişim tartışmaları, COVID-19, afet yönetimi, göç ve çeşitli kentsel politika sorunları çerçevesinde ele alındığını göstermektedir. Çalışmalarda iş birliği, eşgüdüm, yönetsel kapasite, uyarlanabilirlik ve çok aktörlü yönetişim öne çıkan ortak temalar olarak belirlenmiştir. Buna karşılık, ampirik araştırmaların ve karşılaştırmalı çalışmaların sınırlı olması ile yayınların belirli yıllar ve yayın kaynakları etrafında yoğunlaşması, alan yazınının yöntemsel ve tematik gelişimi açısından önemli araştırma boşluklarına işaret etmektedir. Çalışma, Türkçe kamu yönetimi alan yazınında habis/çetrefilli sorun araştırmalarının mevcut durumunu sistematik biçimde ortaya koyarak gelecekteki araştırmalar için yöntemsel ve tematik bir değerlendirme çerçevesi sunmaktadır.
The concept of a wicked problem is an important analytical framework in public administration and public policy for examining complex policy problems that are difficult to define and address and that involve multiple actors, substantial uncertainty, and competing values. Although the concept has long been discussed in the international literature, no systematic study has comprehensively examined its patterns of use, methodological characteristics, and thematic distribution in Turkish public administration literature. This study therefore aims to examine the development and use of the wicked problem concept in Turkish public administration scholarship through a systematic literature review. A total of 29 scholarly works identified through Google Scholar and the Turkish Council of Higher Education National Thesis Center in accordance with predefined inclusion and exclusion criteria were examined in terms of publication type, year, research method and design, policy context, actors, policy instruments, and proposed response strategies. Although no date restriction was applied, all studies included in the analysis were published between 2020 and 2025, and no Turkish-language study published before 2020 was identified. In addition, 16 studies (55%) were coded as conceptual analyses. The findings indicate that Turkish scholarship on wicked problems is predominantly conceptual and qualitative and that the concept has been employed particularly in discussions of public administration and governance, COVID-19, disaster management, migration, and various urban policy problems. Collaboration, coordination, administrative capacity, adaptability, and multi-actor governance emerge as recurring themes. At the same time, the limited number of empirical and comparative studies and the concentration of publications within particular years and publication outlets indicate important methodological and thematic gaps in the literature. By systematically examining the existing body of Turkish scholarship, the study provides an integrated assessment of the current state and future research needs of wicked problem studies in Turkish public administration.