Yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri ile fermentasyonu: yem kalitesi ve hayvan performansı üzerine etkileri
Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi , cilt.5, sa.1, ss.23-33, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 5 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Index Copernicus
- Sayfa Sayıları: ss.23-33
- Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Dünyada tarım, sanayi ve endüstrilerin gelişmesiyle birlikte tarımsal ve endüstriyel yan ürünler artmıştır. Artan nüfusla birlikte hayvansal ürünlere de talep artmaktadır. Yeşil yemler ile tarımsal ve endüstriyel yan ürünlerin laktik asit bakterileri (LAB) ile fermentasyonu, yemlerin sindirilebilirliğini ve biyoyararlanımını artıran önemli bir biyoteknolojik uygulamadır. LAB doğada bitkilerde bulunan, patojen olmayan ve karbonhidratları fermente ederek laktik asit üreten mikroorganizmalardır. LAB üretiminde nişasta ve şekerden zengin tarımsal/ endüstriyel yan ürünler ile peynir altı suyu kullanılmaktadır. İnsanlar tarafından tüketilen peynir, yoğurt, turşu gibi fermente gıdalar ile hayvanlara verilen silajlar gibi fermente yemlerde de yaygın olarak bulunmaktadır. Bu nedenlerle LAB’ın özellikleri ile ürettikleri bakteriyosinlerin yemler ve hayvanlar üzerindeki etkilerinin anlaşılması büyük önem taşımaktadır. LAB ile fermente edilen silajların suda çözünebilir karbonhidrat (SÇK), ham protein, in vitro kuru madde sindirilebilirliği artmaktadır. Ayrıca kuru madde kayıpları ile nötral deterjan lif (NDF), asit deterjan lif (ADF) düzeyleri azalmaktadır. LAB inokulasyonu sonucunda silajlarda asetik asit, bütirik asit, amonyak azotu, metan üretimi ve pH düzeyi azalmakta, buna karşılık laktik asit konsantrasyonu artmakta ve aerobik stabilite iyileşmektedir. Bu silajlar ile beslenen ruminantlarda kuru madde tüketimi, organik madde sindirilebilirliği, süt verimi ile canlı ağırlık düzeyleri artmakta ve yemden yararlanma oranı olumlu yönde etkilenmektedir. Broyler piliçlerde ise LAB’ın yeme ve suya ilave edilmesi total antioksidan kapasite, katalaz, glutatyon peroksidaz süperoksit dismutaz aktivitelerini arttırmakta ve malondialdehit seviyesini düşürmektedir. Ayrıca LAB tarafından üretilen bakteriyosinler Listeria monocytogenes, Staphylococcus aureus ve Clostridium spp. gibi patojen bakterilere karşı inhibitör etkiler göstermektedir. Bu etkiler, günümüzde olduğu gibi gelecekte de araştırılması gereken önemli bir çalışma alanı olmaya devam etmektedir. Bu derlemede, yeşil yemler, tarımsal ve endüstriyel yan ürünler ile laktik asit bakterilerinin, fermantasyon özellikleri, ürettikleri laktik asit ve bakteriyosinlerin yem kalitesi ve hayvan performansı üzerindeki etkileri incelenmiştir.
With the development of agriculture, industry worldwide, agricultural and industrial by-products have increased substantially. Concurrently, the growing global population have led to an increased demand for animal-derived products. The fermentation of green forages and agricultural/industrial byproducts using lactic acid bacteria (LAB) represents a significant biotechnological application that enhances the digestibility and bioavailability of feedstuffs. LAB are non-pathogenic microorganisms naturally present in plants that ferment carbohydrates to produce lactic acid. In LAB production, agricultural and industrial by-products rich in starch and sugars, as well as whey, are commonly utilized. These microorganisms are widely found in fermented foods consumed by humans — such as cheese, yogurt, and pickles — as well as in fermented feeds administered to livestock, particularly silages. For these reasons, understanding the properties of LAB and the effects of the bacteriocins they produce on feed and animal systems is of considerable importance. Silages fermented with LAB exhibit increases in water-soluble carbohydrate (WSC) content, crude protein, and in vitro dry matter digestibility. Furthermore, dry matter losses and levels of neutral detergent fiber (NDF) and acid detergent fiber (ADF) are reduced.As a result of LAB inoculation, silage concentrations of acetic acid, butyric acid, ammonia nitrogen, methane production, and pH levels, are decreased, while lactic acid concentration increases and aerobic stability is improved. In ruminants fed these silages, dry matter intake, organic matter digestibility, milk yield, and live weight are increased and feed conversion ratio is favorably affected. In broiler chickens, the supplementation of LAB in feed or drinking water has been shown to enhance total antioxidant capacity and increase the activities of catalase, glutathione peroxidase, and superoxide dismutase, while reducing malondialdehyde levels. Furthermore, bacteriocins produced by LAB exhibit inhibitory effects against pathogenic bacteria such as Listeria monocytogenes, Staphylococcus aureus and Clostridium spp. These effects remain an important area of research and continue to warrant investigation both now and in the future. This review examines the fermentation characteristics of green forages and agricultural/industrial byproducts with lactic acid bacteria, as well as the effects of lactic acid and bacteriocins produced by lactic acid bacteria on feed quality and animal performance.