Sayın Y., Topçu S. H., Çınar T.
İmgelem (Online), cilt.1, sa.18, ss.301-326, 2026 (TRDizin)
-
Yayın Türü:
Makale / Tam Makale
-
Cilt numarası:
1
Sayı:
18
-
Basım Tarihi:
2026
-
Doi Numarası:
10.53791/imgelem.1834362
-
Dergi Adı:
İmgelem (Online)
-
Derginin Tarandığı İndeksler:
TR DİZİN (ULAKBİM)
-
Sayfa Sayıları:
ss.301-326
-
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Adresli:
Evet
Özet
Ortadoğu’da Suudi Arabistan ve İran arasındaki süregelen rekabet, bölgenin temel güvenlik dinamiklerinden birini oluşturmakta ve sıklıkla mezhepsel (Şiilik-Vehhâbîlik) gerilimler üzerinden kendini göstermektedir. Bu rekabetin en belirgin ve yıkıcı tezahürlerinden biri, uzun süredir iç savaşın sürdüğü Yemen’de ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, İran ve Suudi Arabistan’ın Yemen politikalarındaki rekabeti şekillendiren dinamikler içinde mezhepsel kimliklerin rolünü neoklasik realizm çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Neoklasik Realizm, uluslararası sistemdeki yapısal faktörler (güç dağılımı gibi) ile devletlerin dış politikaları arasında doğrudan bir ilişki kurmak yerine, bu ilişkiye aracılık eden içsel faktörlere odaklanır. Bu bağlamda çalışma, “Yemen’deki Suudi Arabistan-İran rekabetine mezhepsel yönelimlerin etkisi var mıdır ve bu etki neoklasik realizmin tanımladığı hangi içsel ve sistemsel dinamikler aracılığıyla şekillenmektedir?” sorusuna yanıt aramaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanılacağı bu makalede, birincil ve ikincil kaynaklar, resmi raporlar ve akademik literatür taranarak Yemen krizi incelenecektir. Çalışmanın temel argümanı, Suudi Arabistan ve İran’ın Yemen’e yönelik dış politika tercihlerinin yalnızca sistemik zorunluluklarla açıklanamayacağıdır. Aksine, bu tercihler büyük ölçüde mezhepsel kimliklerin (Vehhâbîlik ve Şiilik) araçsallaştırılması yoluyla şekillenmekte ve bu kimlikler, dış politika kararlarını düzenleyen temel iç politik değişkenler olarak işlev görmektedir. Bu çalışma, Yemen vakası üzerinden neoklasik realizmin Ortadoğu’daki vekâlet savaşları ve mezhepsel gerilimleri açıklamada sağladığı analitik katkıyı somutlaştırmaktadır.