Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kitap Dünyası, İstanbul, 2025
TAKDİM
14-30 Mayıs 2025 tarihleri arasında Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde çevrimiçi olarak düzenle-nen Kadîm Kelâm’dan Hâdis Kelâm’a II başlıklı program, kelam ve İslam mezhepleri tarihi sahasında İslâm düşüncesinin en önemli meselelerini güncel bir zeminden ele almayı amaçlamıştır. Lisans ve lisansüstü öğrencilerine yönelik olan bu etkinlikte günümüz İslâm dünyasında sıkça tartışılan konular hakkında değerlendirmeler yapılmış ve bu çerçevede İslamofobi, tekfir, imamet, inkarcılık, yapay zekâ, Alevilik, Cebr, nübüvvet, iyilik-kötülük, mitolojik anlatılar gibi güncel ve tartışmalı meseleler akademik açıdan ele alınmıştır. Dolayısıyla katılımcılar, akademik müktesebatları sunumlarını yaptıkları alanlar üzerine kurulu olup literatüre katkı da sağlamış bulunan konuşmacıların söz konusu meseleler hakkında farklı mezhebî ve fikrî bakış açılarını öğrenme fır-satı buldular.
Aynı zamanda programın moderatörlüğünü de üstlenen üniversitemiz Dr. Öğretim Üyesi Yusuf Kenan Atılgan tarafından koordine edilen Kadîm Kelâm’dan Hâdis Kelâm’a II seminerleri, her ne kadar “Kelâm” ve “İslam Mezhepleri Tarihi” derslerini alan Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi İlahi-yat Fakültesi öğrencileri için tertip edilmiş ve muhteva olarak söz konusu derslerin müfredatlarına mütenasip bir biçimde yapılandırılmış olsa da geniş bir ilgiye mazhar olmuştur. Yalnızca İlahiyat Fakültesi öğrencileri değil, hem diğer fakültelerimizin öğrenci ve öğretim elemanları hem de sunu-lan konularla alakadar olan kimseler tarafından yüksek bir ilgiyle takip edildi. Âdeta akılları ve kalpleri mutmain kılan bir malumat şölenine dönüştü.
Selim Özarslan’ın İslamofobi, Sebebleri, Sonuçları, Etkileri; Hatice Kelpetin Arpaguş’un Dini Yorumlama ve Tekfir Gazzâlî Üzerinden Bir Okuma; Yusuf Okşar’ın Şia İmamet İnancının Ke-lamın Akideleşmesi Meselesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi; İbrahim Coşkun’un İnkârcılığın İlahi ve Beşerî Boyutları; Mehmet Bulgen’in Yapay Zeka’nın Neresindeyiz? Kelâmî Açıdan Bir Bakış; Doğan Kaplan’ın Aleviliği İslam İçinde Anlamak -Tarihi ve Teolojik Bir Yaklaşım; Fatıma Sümeyye Kılaç’ın Kesbin Bir Yorumu Olarak Cebr-i Mutavassıt: Maksûd b. Şâh Velî es-Süleymânî’nin İnsan Fiilleri Risalesi Üzerine Bir İnceleme; Salih Sabri Yavuz’un Güncel İnanç Problemleri Bağlamında Nübüvvet; Hulusi Arslan’ın Değişen Dünyada İyi ve Kötünün Belirlenmesinde Akıl ve Vahyin Rolü; Özden Kanter’in Mitolojik Anlatılar ve İslami Gelenekte Demonik Figürler Üzerine Bir Değerlendirme; Merve Saçıkara’nın Cemaleddin Efgânî’nin “Fi’l-Kazâ ve’l-Kader” Risalesi: Metin Çevirisi ve Sınırlı Bir İnceleme başlıklı sunumları ile yer aldıkları programa ilgi beklentimizin üzerindeydi. On seminerin yapıldığı Kelâm ve İslam Mezhepleri Tarihi Atölyesi Çevrimiçi Seminer programımıza iki yüz elliden fazla müracaat oldu ve bütün oturumlarda yoğun bir katılım vardı. Dinleyici sayısının yüz kişinin altına hiç düşmediği oturumların ardından gerçekleşen soru ve cevap fasılları ise ayrı bir ilim ziyafetiydi. Sorulara verilen cevaplar ve yapılan tartışmalarda denilebilir ki bir çeşit müzâkere lezzeti bulunuyordu.
Elinizdeki kitap, 2025 yılının mayıs ayında gerçekleştirilen söz konusu programda sunulan tebliğlerin metinleştirilmiş hali olup İslâm düşüncesinin güncel ve tartışmalı meselelerine ilişkin tartışmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir. Umulur ki maksadı hâsıl olsun!
Gayret bizden, tevfîk Allah’tandır.
Prof. Dr. Ahmet Öz-Doç. Dr. Yusuf OKŞAR
Hatay 2025
The program titled "From Eternal Speech to Created Speech II," held online at Hatay Mustafa Kemal University Faculty of Theology between May 14–30, 2025, aimed to address the most significant issues of Islamic thought within the fields of Kalam (Islamic Theology) and the History of Islamic Sects from a contemporary perspective. In this event, which was geared toward undergraduate and graduate students, evaluations were made regarding topics frequently debated in today's Islamic world. Within this framework, current and controversial issues such as Islamophobia, takfir (excommunication), the imamate, atheism/denialism, artificial intelligence, Alevism, determinism (jabr), prophethood, good and evil, and mythological narratives were examined from an academic standpoint. Consequently, participants had the opportunity to learn different sectarian and intellectual perspectives on these issues from speakers whose academic expertise is built upon these fields and who have contributed to the literature.
Coordinated by Dr. Yusuf Kenan Atılgan, a faculty member of our university who also moderated the program, the "From Eternal Speech to Created Speech II" seminars received widespread interest. Although they were originally organized for the students of Hatay Mustafa Kemal University Faculty of Theology taking "Kalam" and "History of Islamic Sects" courses—and structured in accordance with the curricula of these courses—the program attracted high interest not only from theology students but also from students and faculty members of other departments, as well as individuals interested in the topics presented. It essentially turned into a "feast of knowledge" that satisfied both minds and hearts.
Interest in the program exceeded our expectations, featuring presentations such as: Selim Özarslan on Islamophobia, Its Causes, Consequences, and Effects; Hatice Kelpetin Arpaguş on Interpreting Religion and Takfir: A Reading through Al-Ghazali; Yusuf Okşar on The Evaluation of the Shia Belief in Imamate within the Framework of the Dogmatization of Kalam; İbrahim Coşkun on The Divine and Human Dimensions of Denialism; Mehmet Bulgen on Where Do We Stand on Artificial Intelligence? A Theological Perspective; Doğan Kaplan on Understanding Alevism within Islam: A Historical and Theological Approach; Fatıma Sümeyye Kılaç on Moderate Determinism (Jabr-i Mutavassit) as an Interpretation of Acquisition (Kasb): An Analysis of Maqsud b. Shah Wali al-Sulaymani’s Treatise on Human Actions; Salih Sabri Yavuz on Prophethood in the Context of Contemporary Faith Problems; Hulusi Arslan on The Role of Reason and Revelation in Determining Good and Evil in a Changing World; Özden Kanter on An Evaluation of Mythological Narratives and Demonic Figures in the Islamic Tradition; and Merve Saçıkara on Jamaluddin Afghani’s Treatise "On Preordainment and Destiny" (Fi’l-Qada wa’l-Qadar): Translation and a Limited Analysis.
There were more than 250 applications for our "Kalam and History of Islamic Sects Workshop Online Seminar" program, which consisted of ten seminars, and there was intense participation in all sessions. The question-and-answer sessions following the presentations, where the audience never dropped below one hundred people, were a separate scholarly banquet. It can be said that the answers provided and the discussions held carried a distinct flavor of intellectual deliberation (munazara).
This book in your hands is the transcribed version of the papers presented in the aforementioned program held in May 2025. It aims to contribute to the discussions regarding the current and controversial issues of Islamic thought. We hope it achieves its purpose!
Effort is from us, success (tawfiq) is from Allah.
Prof. Dr. Ahmet Öz – Assoc. Prof. Dr. Yusuf Okşar Hatay 2025