Amaç: Bu araştırma, bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile akılcı ilaç kullanımı davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkiyi sosyo-demografik değişkenler bağlamında değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişkisel tarama modelinde yürütülen çalışma, 18 yaş ve üzeri 306 gönüllü katılımcıdan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu regresyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Sağlık okuryazarlığı ile akılcı ilaç kullanımı arasında pozitif, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0.387, p = 0.010). Çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre, sağlık okuryazarlığı (β = 0.174, p = 0.010), sağlık sigortası durumu (β = -0.163, p = 0.010), kronik hastalık varlığı (β = -0.166, p = 0.017) ve sağlık bilgisine erişim biçimi (β = 0.133, p = 0.027) akılcı ilaç kullanımı üzerinde anlamlı etkiler göstermiştir. Akılcı ilaç kullanımındaki değişimin yaklaşık %15’i (R² = 0.150) bu değişkenlerle açıklanabilmektedir. Katılımcıların genel sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı düzeyleri ortalamanın üzerinde bulunmuştur. Ayrıca, yaş, eğitim düzeyi ve yerleşim yeri gibi demografik özelliklerin de ölçümlere etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Sağlık okuryazarlığının artması, akılcı ilaç kullanımını güçlendirmektedir. Bu doğrultuda, toplumun farklı kesimlerine yönelik sağlık okuryazarlığı eğitimleri planlanmalı ve güvenilir bilgi kaynaklarının kullanımını teşvik eden politikalar geliştirilmelidir.
Background: This study aimed to examine the relationship between individuals’ health literacy levels and rational drug use behaviors and to evaluate this relationship within the context of socio-demographic variables. Materials and Methods: The study was conducted using a descriptive and correlational research design, with data collected from 306 volunteer participants aged 18 years and older. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. Results: A positive, moderate, and statistically significant relationship was found between health literacy and rational drug use (r = 0.387, p < 0.001). Approximately 15% of the variance in rational drug use was explained by health literacy levels. Participants’ overall health literacy and rational drug use scores were found to be above the average. Age, education level, place of residence, health insurance status, chronic disease, and method of accessing health information were determined to have significant effects on both variables. Conclusion: An increase in health literacy strengthens rational drug use behaviors. Accordingly, health literacy education programs should be planned for different segments of society, and policies encouraging the use of reliable and evidence-based health information sources should be developed.
