Dijital Vatandaşlık Konusunun Tematik Haritalandırılması ve Eğilimleri


Kır Elitaş S., Elitaş T., Yüksel M.

Bilişim Teknolojileri Dergisi, cilt.19, sa.1, ss.1-9, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 19 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.17671/gazibtd.1708763
  • Dergi Adı: Bilişim Teknolojileri Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.1-9
  • Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, dijital vatandaşlık konusuna yönelik olarak WOS (Web of Science) ve Scopus veri tabanlarında yayımlanmış bilimsel literatürü haritalandırma, literatürdeki eğilimleri, üretim düzeylerini ve tematik yönelimleri öne çıkarma gayesi ile hazırlanmıştır. Çalışma, metodolojik odak noktası itibarıyla bibliyometrik analiz yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda çalışmada, WOS ve Scopus veri tabanlarında "digital citizenship" anahtar terimiyle taranan İngilizce makaleler seçilmiştir. Uygun bulunan 5222 makale, R programlama dili üzerinde çalışan Biblioshiny arayüzü aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu bağlamda temel olarak yıllara göre dağılım, yıllık atıf sayıları, kaynakların yerel etkisi, en çok atıf alan yayınlar, tematik kümeler ve uluslararası iş birliği düzeyleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, dijital vatandaşlık konusundaki bilimsel üretimin 1997 yılından bu yana sürekli artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Eğitim bilimleri ve sosyal bilimlerin ağırlıkta olduğu söz konusu üretim süreçlerinde bilhassa, dijital okuryazarlık, medya etiği, uzaktan eğitim ve siyasal katılım temalarının öne çıktığı tespit edilmiştir. Konuya dair yayınların ekseriyetle ortak yazarlı olduğu görülmüş; uluslararası iş birliği oranının ise sınırlı düzeyde kaldığı anlaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda dijital vatandaşlık kavramının akademik mecrada güncelliğini koruyan, disiplinler arası ve geniş etki alanına sahip bir konu olduğu belirlenmiştir. Nitekim pandemi sonrası dijitalleşme süreçleri, konunun hem teorik hem uygulamalı olarak ele alınmasını daha da elzem hale getirmiştir.