Söylem ve Eylem Bağlamında İran’ın Karabağ Meselesine Yönelik Tutumunun Dönemsel Analizi

Creative Commons License

ALIZADA N.

İZMIR JOURNAL OF ECONOMICS, vol.40, no.2, pp.549-568, 2025 (TRDizin)

Abstract

20.yüzyılın sonunda Güney Kafkasya; uluslararası arenada yaşanan jeopolitik kırılmalara müteakip siyasi bir çöküş süreci içindeyken, 21. yüzyılda ise devletler bazında süregelen bir ekonomik erime, bölgesel ve uluslararası entegrasyon sürecine uyum sağlama durumu söz konusu olmuştur. Bu süreçte özellikle iki Güney Kafkasya devleti olan Azerbaycan ve Ermenistan arasında meydana gelen ve Azerbaycan topraklarının işgaliyle sonuçlanan Karabağ Savaşı’yla jeopolitik denklemde bölgesel aktörlerden olan İran’ın konuya yönelik tutumu dikkatleri çekmiştir. İran, Güney Kafkasya bölgesini, özellikle Azerbaycan’ı kendi tarihi platosunun bir parçası olarak gördüğünden söz konusu bölgede meydana gelen savaşlarla da yakından ilgilenmiştir. Bu bağlamda çalışmada Azerbaycan-Ermenistan çatışmasıyla ilgili tarihi arka plan oluşturulmuş, akabinde İran’ın iç dinamikleri ile dış politika kararları arasındaki ilişkisi Karabağ çerçevesinde söylem ve eylem retoriği üzerinden değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Ayrıca çalışmada, gerçekleşen savaşlar ve onlara yönelik İran’ın tutumu dönemsel olarak ele alınmış ve 1988 yılında meydana gelen Birinci Karabağ Savaşı; 2016 yılındaki “dört günlük” Nisan Savaşı ve 2020 senesinde vuku bulan Temmuz ve Eylül Savaşları incelenmiştir.