Hatay ili patates üretiminde önemli bazı fitopatolojik sorunların belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN ÇARPAR
Danışman: GÜLŞEN SERTKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hatay ili patates üretim alanlarında 2013- 2014 yıllarında patates, yabancı ot ve böcek örnekleri toplanmıştır. Bitki örneklerinde önemli fitopatolojik etmenler araştırılmıştır. Yaygın virüslerden AMV, CMV, PLRV, PVX, PVY (PVY-N ve PVY-C) ve TRV; fitoplazma hastalıkları ile bakteriyel ve fungal patojenlerin varlığı araştırılmıştır. Virüsler simptom gözlemleri, seroloji (DAS-ELISA), taşıma çalışmaları (doku aşılaması ve tohumla taşıma), iklim odasında mekanik inokulasyon çalışmalarıyla incelenmiştir. Fitoplazmalar simptomoloji, DAPI (floresan mikroskopi) ve moleküler (PCR) yöntemler ile fungal ve bakteriyel patojenler simptomoloji, kültüre alma, patojenite testleri (pektolitik aktivite değerlendirmesi) ve yağ asiti metil ester (FAME) yöntemleriyle araştırılmıştır. Potansiyel virüs ve fitoplazma vektörleri ile doğal düşmanlar belirlenmiştir. Arazi çalışmalarında hasat döneminde enfeksiyon oranlarının arttığı bitkilerde yapraklarda sarı mozaik lekelenmeler, yapraklarda ve özellikle tepe sürgünlerde şiddetli kloroz, damar nekrozu, tepe ve gövde morarması, havai yumru oluşumları, koltuk sürgünlerinde şişkinlikler, aşırı sürgün oluşumu, boğum aralarında kısalma, yaprakların küçülmesi ve rulo şeklinde yukarı doğru kıvrılması, tepe sürgünlerinde beyazlaşmaya yakın şiddetli kloroz, erken yaşlanma, yumrularda küçülme, yaprak yanıklıkları ve külleme gibi belirtiler gözlenmiştir. Tohumluk yumru etinde %1 oranında nekrotik dokular gözlenmiştir. Patates örneklerinde en fazla PVY enfeksiyonu belirlenmiştir (%49.5). PLRV ve AMV enfeksiyonu %5.4 oranında bulunmuştur. Çoklu enfeksiyon olarak düşük oranda PVY+PLRV bulunmuştur (%1.6). Mevcut bilgilerimize göre ülkemizde patates örneklerinde ilk kez AMV enfeksiyonu belirlenmiş, CMV, PVX ve TRV belirlenmemiştir. PVY ile enfekteli olduğu belirlenen bitkilerden tesadüfi seçilen 58 örneğin 35'inde PVY-N belirlenmiştir (%60.3). PVY-C belirlenmemiştir. Cuscuta sp., Solanum nigrum, Convolvulus arvensis gibi yabancı ot türlerinin oldukça yaygın olduğu gözlenmiştir. Özellikle Cuscuta sp. bitki ölümlerine ve virüs ve fitoplazma gibi hastalıklarının yayılmasına neden olduğu belirlenmiştir. Orobanche ramosa Hatay'da patates alanlarında ilk kez gözlenmiştir. Catharanthus roseus test bitkilerine doğal fitoplazma taşıma çalışması yapılmıştır. Physalis angulata, Solanum nigrum ve Cuscuta sp. örneklerinde sırası ile %53.8 (7/13), %100 (2/2), %46.2 (6/13) oranında PVY enfeksiyonu belirlenmiştir. PCR ve DAPI yöntemleri ile patates bitkilerinde fitoplazma enfeksiyonları belirlenmiştir. Yaygın olarak bakteriyel etmenlerden Erwinia carotovora, fungal etmenlerden Alternaria solani ve Phtophthora infestans gibi patojenler belirlenmiştir. Potansiyel vektör olarak afit (Myzus persicea), cicadellidae (Circulifer haematoceps, Macrosteles spp., Cicadulina bipunctella, Zyginidia pullula, Psammotettix spp., Exitianus capicola) ve cixiid (Hyalesthes obselatus Signoret) türleri toplanmıştır.