'Klemantin' mandarini X 'Orlando' tanjelo melezlerinde hasat sonrası kaliteyi etkileyen karakterlerin moleküler haritayla ilişkilendirilmesi ve ümitvar genotiplerin soğukta muhafazası

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAHÇE BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA ÜNLÜ

Danışman: AHMET ERHAN ÖZDEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada mandarinlerin hasat sonrasındaki özellikleri belirlenmiş ve mandarin genetik haritasıyla ilişkilendirilmiştir. Çeşit adayı olan 3 genotip ile ebeveyn çeşitlerin muhafazası yapılarak bunların depolama performansları belirlenmiştir. Meyveler 4 ve 6 °C'de 2 farklı sıcaklıkta ve %85‒90 nemde 3 ay süreyle Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'ndeki soğuk hava depo ünitesindeki depolarda muhafaza edilmiştir. Muhafaza süresince ayda bir depodan çıkarılan örneklerde analizler yapılmıştır. Aynı meyveler 7 gün 20 °C'de %70‒75 oransal nem içeren depoda bekletilerek analizler yinelenmiştir. Ayrıca, 120 adet mandarin genotipinden meyve örnekleri alınarak incelenmiş ve 20 °C'de %70‒75 oransal nem içeren depoda 14 gün süreyle bekletilmiş ve 7 günde bir analiz yspılmıştır. Raf ömrü ve muhafaza süresince meyvelerde ağırlık kayıpları, kabuk kalınlığı, usare miktarı, suda çözünebilir toplam kuru madde (SÇKM) miktarı, titre edilebilir asit miktarı (TEA), SÇKM/TEA oranı, pH, meyve kabuk rengi, yeşil kapsüllü meyve oranı, görünüm, tadım testi, C vitamini içeriği, fizyolojik ve mantarsal bozulmalar ile polifenol oksidaz (PPO) aktivitesi belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, 'Klemantin' mandarini, 'Orlando' tanjelo ve bunların melezi olan CO210 ve CO3418 2 ay süreyle başarılı bir şekilde muhafaza edilmektedir. Ayrıca diğer bir melez CO60 genotipi 2013 yılında 1 ay 2014 yılında ise 3 ay süreyle başarılı bir şekilde muhafaza edilmiştir. 'Klemantin' mandarini tüm bağlantı grupları üzerinde; toplam 9 QTL tek bir özellik ile ilişkili, 34 QTL 2 özellikle ile ilişkili, 38 QTL 3 özellik ile ilişkili, 25 QTL, 4 özellik ile ilişkili, 18 QTL 5 özellik ile ilşkili, 11 QTL 6 özellik ile ilişkili, 7 QTL 7 özellik ile ilişkili, 1 QTL 8 özellik ile ilişkili olduğu ve toplam 147 QTL olduğu saptanmıştır. Orlando tanjelo' tüm bağlantı grupları üzerinde; toplam 18 QTL tek bir özellik ile ilişkili, 21 QTL 2 özellikle ile ilişkili, 18 QTL 3 özellik ile ilişkili, 18 QTL, 4 özellik ile ilişkili, 19 QTL 5 özellik ile ilşkili, 14 QTL 6 özellik ile ilişkili, 7 QTL 7 özellik ile ilişkili, 3 QTL 8 özellik, 1 QTL 9 özellik ile ilişkili olduğu ve toplam 119 QTL olduğu saptanmıştır. Bu özelliklere bakıldığında özellikle 'Klemantin' 4. bağlantı grubu üzerinde toplam 47 QTL olduğu saptanmıştır. 'Orlando' tanjelo da ise en çok QTL, 25 QTL ile 5. bağlantı grubunda saptanmıştır.