Türkiye'de hükümet sistemi tartışmaları ve Cumhurbaşkanlığı


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, KAMU YÖNETİMİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BERAT AKINCI

Danışman: VEYSEL EREN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Demokratik olarak yönetilen ülkelere bakıldığında demokratik kuralların yerleşikliğiyle, uygulanan hükümet sistemi arasındaki ilişkinin her zaman tartışıldığı görülmektedir. Kuruldukları zaman benimsenen hükümet sistemini herhangi bir şekilde değiştirmeden kullanan ülkeler bulunmakla birlikte tarihsel süreçte pek çok farklı hükümet sistemi kullanmış olan ülkeler de söz konusudur. Dolayısıyla sistemin başarısında hükümet sistemi tercihinin tek başına belirleyici olmadığı söylenebilir. Her ülkenin kendine özgü karakteristik özellikleri söz konusudur. Bu nedenden ötürü de kuvvetler ayrılığı ve buna dayalı olan hükümet sistemlerinin açıklanmasında bu sistemlerin işleyişi üzerinde etkili olan faktörlerin ayrıntılı olarak incelenmesi gerekir. Dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de hükümet sistemi arayışları ve buna yönelik tartışmalar yaşandığı görülmektedir. Ülkemizde bu yönde yaşanan tartışmalar güçlü yürütmeye, istikrarlı yönetime duyulan gereksinim çerçevesinde yaşanmaktadır. Bu bağlamda daha etkin ve hızlı bir yürütme öngören başkanlık ve yarı başkanlık sistemlerine geçilmesine yönelik değişiklik önerileri akademisyenler, gazeteciler ve siyasetçilerce dile getirilmektedir. Özellikle 2007 yılındaki Anayasa değişikliğinin ardından halkoyuyla yapılan ilk cumhurbaşkanlığı seçimleri, hükümet sistemi değişikliği konusundaki tartışmaların daha da alevlenmesine neden olmuş ve ülkemizdeki ilk gündem maddelerinden birisi haline gelmiştir. Bununla birlikte parlamenter sistem geleneği ile yönetilen ülkemizde yeni sistemin ne olacağı, nasıl uygulanacağı, hangi ülke ya da ülkelerden esinlenileceği, cumhurbaşkanı, başbakan ve bakanlar kurulunun hangi görev ve yetkilere sahip olacağına dair düzenlemelere ilişkin pek çok farklı görüş ileri sürülmektedir. Bu çalışmada geçmişten günümüze ülkemizde yaşanan hükümet sistemleri tartışmaları bağlamında başkanlık, yarı başkanlık ve cumhurbaşkanlığı konusu incelenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Hükümet sistemi, başkanlık, yarı başkanlık, cumhurbaşkanı, Türkiye