Hatay yöresi halk hekimliği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKAN ATAHAN
Danışman: HÜSEYİN KÜRŞAT TÜRKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hatay, halk hekimliği uygulamaları ve inanmaları bakımından zengin bir kenttir. Hatay'ın coğrafi yapısı ve farklı medeniyetlere ev sahipliği yapması bu duruma zemin hazırlamıştır. Nitekim Akdeniz iklimi özelliğiyle farklı bitki türlerini barındırması yanında farklı medeniyetlerin etkileşimi, Hatay'ı halk hekimliği açısından zengin kılar. Bu çalışmada, Hatay'da farklı yöntemlerle gerçekleştirilen halk hekimliği uygulamalarının saha araştırmasıyla tespiti ve yazılı kaynaklara dayandırılarak aktarılan değerlendirmeler yer almaktadır. Giriş, dört temel bölüm ve sonuç kısımlarından oluşan ilgili çalışmada halk hekimliğinin kapsamı ve Hatay yöresindeki durumu incelenmiştir. Halk biliminin inceleme alanlarından biri olan halk hekimliği, içeriğinde kültürel unsurlar barındırır. İnsan sağlığında yaşanan sorunların halk tarafından uygulanan geleneksel yöntemlerle tedavisi, halk hekimliği olarak kabul edilmektedir. İnsanlık tarihi kadar eski olan halk hekimliği, günümüzde de çeşitli uygulama ve yöntemlerle varlığını sürdürmektedir. Buradan hareketle halk hekimliği kapsamına giren kültürel unsurların tarihsel süreç içerisindeki değişim ve dönüşümleri anlaşılabilir. Sağaltım uygulamalarında kullanılan yöntemlerin ise birikim ve deneyim ile sentezlendiği görülür ve gerçekleştirilen pratiklerin arkaik kodları yaşamsal etkileşimler barındırır. Bu sağaltım uygulamaları arasında ocaklık geleneği bağlamında uygulanan yöntemler önemli bir yere sahiptir. Zira halk hekimliği bağlamında ocak, belirli bir hastalığı iyileştirdiğine inanılan aile olarak bilinir ve bir gelenek çerçevesinde şekillenir. Ocaklarda gerçekleştirilen uygulamaların geleneğe bağlı olması ve belli esaslara dayandırılması sağaltım açısından ocakları güçlü kılan hususlar arasındadır. Dolayısıyla ciddi hastalıkların genellikle ocaklı kişiler tarafından tedavi edildiği görülmektedir. Halk hekimliği uygulamaları halk arasında yaygın olarak bilinmekte ve uygulamaların kolay ulaşılabilir olduğu düşünülmektedir. Bu sebeple ilgili uygulamaların Hatay yöresinde sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Modern yaşamda bir dönem olumsuzlanarak anılan bu pratikler günümüzde geniş kitlelerce yeniden benimsenmiştir. Günümüzde halk hekimliğinin işlevselliğini hâlâ korumasında elektronik kültür ortamının etkisi de oldukça fazladır. Nitekim günümüzde insanların tıbbi ilaç kullanma konusunda çekinceleri olduğu görülmekte ve doğal olana yönelme durumu gündeme gelmektedir. Bu sebeple halk kimi zaman modern tıp tekniklerini tercih ederken kimi zaman halk hekimliği uygulamalarına başvurmaktadır.