Çukurova fenerotu (Physalis angulata Ş.) ve Meksika fenerotu (Physalis philadelphica Lam. var. immaculata Waterfall)'nun tohum biyolojilerinin ve tohum çimlenmeleri üzerine bazı bitki uçucu yağ ve özütlerinin allelopatik etkilerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ÖZDEMİR
Danışman: İlhan Üremiş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Şanlıurfa ilinin Akçakale ve Hilvan ilçelerinden 2020 yılında toplanan P. angulata L. (Çukurova fener otu) ve P. philadelphica Lam. var. immaculata Waterf. (Meksika fener otu) tohumlarında, dormasi kırma yöntemlerinin, minimum, maksimum ve optimum çimlenme sıcaklıklarının, bazı bitkilerden elde edilen uçucu yağ ve özütlerin allelopatik etkinliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Yapılan laboratuvar çalışmaları sonucunda Akçakale ve Hilvan ilçelerinden elde edilen tüm tohumlarda minimum ve maksimum sıcaklıklarının, sırasıyla; 5 °C ve 40 °C, optimum çimlenme sıcaklığının ise 35 °C olduğu tespit edilmiştir. Tohumlardaki dormansinin kırılmasına yönelik yapılan çalışmalarda P. angulata için en etkili uygulamalar; saf suda 72 saat bekletmede 24.13±0.35 adet/petri (% 96.52) olarak elde edilmiştir. P. philadelphica var. immaculata'da ise en etkili uygulamalar; mikrodalgada 10 s bekletmede 24.00±0.42 adet/petri (% 96.00) olarak saptanmıştır. Ailanthus altissima, Inula viscosa, Phoenix dactylifera, Solanum eleaegnifolium ve Datura stramonium bitkilerinden elde edilen özütlerin P. angulata ve P. philadelphica var. immaculata tohumlarının çimlenmesi üzerine allelopatik etkileri araştırılmıştır. P. dactylifera (hurma) olgun kahverengi meyvesinden elde edilen özütün %1'lik dozu P. angulata ve P. philadelphica var. immaculata tohumlarının çimlenmesini tamamen engellemiştir. Diğer tüm bitki özütlerinin uygulanmasında ise, doz arttıkça çimlenme miktarlarında azalmalar olmuştur. Ayrıca, Origanum onites L, O. vulgare L. subsp. hirtum (Link) Ietswaart, O. syriacum L. bevanii (Holms) Ietswaart, O. minutiflorum O. Schwarz & P.H. Davis, Salvia officinalis L., S. tomentosa Miller, Micromeria fruticosa L., Rosmarinus officinalis L. ve Lavandula officinalis L. bitki türlerinden elde edilen uçucu yağların P. angulata ve P. philadelphica var. immaculata tohumlarının çimlenmeleri üzerine allelopatik etkinlikleri araştırılmıştır. Buna göre; uygulanan en düşük doz olan 1 µl'de sadece O. minutiflorum'un P. angulata tohumunun çimlenmesini tamamen engellerken Origanum uçucu yağlarının hepsinin P. philadelphica var. immaculata tohumlarının çimlenmesini tamamen engellediği tespit edilmiştir. Diğer uçucu yağ uygulamalarında ise dozlar arttıkça çimlenmelerin engellendiği gözlemlenmiştir.