İskenderun Körfezi'nden avlanan ahtapotlarda bisfenol A düzeylerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, VETERİNERLİK FARMAKOLOJİ VE TOKSİKOLOJİSİ (DR), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE KÜBRA MAZLUM
Danışman: ERDİNÇ TÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanayi devriminin 18. ve 19. yüzyıllarda hayatımıza girmesi ve üretime olan pozitif etkisiyle birlikte yan etkileri olan birçok kimyasal gündelik yaşamımıza yerleşmiştir. Dünyada tüketimi olan birçok üründe, ürünlerin imalatında, gıda kaplarında, diş macunlarında, tıbbi ekipmanlarda, mutfak eşyalarında, su borularında ve elektronik aletlerde yaygın kullanımı olan Bisfenol A (BPA)'da bu kimyasallardan biridir. BPA insan sağlığına zararları kanıtlanmış endokrin bozucu bir maddedir. BPA insanlarda serum, idrar ve doku sıvılarında yapılan ölçümlerinde olması gereken konsantrasyonlardan yüksek tespit edilmesi, hayatın her alanında çok fazla kullanıldığını göstermiştir. BPA insanlara ve diğer canlılara kontamine gıda ve içeceklerle bulaşmaktadır. Çevresel kirlerticilerin çoğunda olduğu gibi BPA kontaminasyonu en çok nehir, göl ve denizlerde meydana gelmektedir. Sucul ortamlarda bulunan BPA miktarını tespit etmek için biyoindikatör olarak deniz canlıları kullanılmaktadır. Bu çalışmada Akdeniz Bölgesi'nde İskenderun Körfezi'nde geleneksel beslenme alışkanlıkları arasında bulunan ahtapotlarda BPA kirlilik seviyesini belirlemek ve tüketen insanlar için risk miktarını ve meydana gelebilecek olumsuz sonuçları ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu kapsamda İskenderun Körfezi'nden yakalanan 40 adet ahtapotun yenilebilir dokularında Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografi (HPLC) ile BPA düzeyleri tespit edildi. Çalışmada elde edilen validasyon parametreleri, R2= 0.9963, LOD ve LOQ değerleri ise sırasıyla 0.28 ppb ve 0.92 ppb, geri kazanım oranı 96.0±9.4 ve gün içi tekrarlanabilirlik RSD % 5.6, günler arası tekrarlanabilirlik RSD % 8.0 ve günler arası ve gün içi tekrar üretilebilirlik RSD % 9.8 olarak tespit edildi. Çalışılan tüm ahtapotlarda (n:40) BPA tespit edildi. Çalışılan ahtapot numunelerinde 0.349-80.313 ng/g arasında BPA düzeyi tespit edilmiştir. Ahtapot numunelerinde belirlenen bu düzey aynı bölgede çalışılan balık türlerinden yüksek çıkmakla beraber BPA için Türk Gıda Kodeksi tarafından belirlenen gıdayla temas eden maddelerden kaynaklanabilen spesifik migrasyon limitinin altında olduğu tespit edilmiştir. BPA düzeyleri gıda değeri olan ve olmayan canlılarda periyodik aralıklarla izlenmesi çevre ve halk sağlığı açısından önem arzetmektedir.