Güneydoğu Anadolu şartlarında bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin kalite yönüyle stabilite yetenekleri ve mikro element içeriklerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSNÜ AKTAŞ
Danışman: OKAN ŞENER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Güneydoğu Anadolu Bölgesinin ekolojik koşullarında on beş ekmeklik buğday (T. aestivum L.) çeşidinin verim ve kalite özelliklerinin genotip x çevre interaksiyonlarını, bu özellikler bakımından stabilite yeteneklerini, çeşitlerin yüksek ve düşük moleküler ağırlıklı glutenin farnksiyonlarını, ayrıca çeşitlerin farklı lokasyonlardaki bazı mikro element içeriklerinin araştırılması amacıyla, 2011/2012 ve 2012/2013 yetiştirme sezonlarında 6 farklı lokasyonda yürütülmüştür. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Genotiplerin incelenen tüm özellikler açısından deneme yerleri ve deneme yıllarından önemli derecede etkilendikleri ancak genotipler üzerinde tüm özellikler açısından yer etkisinin yıllara göre daha yüksek olduğu ve genotiplerin ele alınan özellikler yönünden farklı çevrelerde farklı uyum yetenekleri gösterdikleri tespit edilmiştir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinin 3. Alt bölgesinde tane veriminin ve bin tane ağırlığının düşük, protein oranı, protein kalitesi ve reolojik kalite parametreleri yönünden yüksek, 2. ve 1. Alt bölgelerde ise bu tane verimi ve bintane ağırlığı yüksek, protein oranı, kalitesi ve reolojik kalite parametreleri yönünden daha düşük değerler elde edildiği tespit edilmiştir. İki yıl ve altı lokasyonda yürütülen deneme sonuçlarına göre; Güneydoğu Bölgesi ekolojik koşullarında tane verimi bakımından regresyon katsayısı (b) 1'e yakın, regresyondan ayrılış kareler ortalaması düşük, determinasyon katsayısı (R2) yüksek, varyasyon katsayısı düşük, intercept (a) değeri pozitif ve yüksek olan Tanya, Dariel, tane verimi bakımından, kalite özellikleri bakımından ise Dariel, Negev, Karatopak, Bezostaja çeşitleri en stabil genotipler olarak saptanırken, çeşitlerin mikro element içerikleri lokasyonlara göre değişmekle beraber genel olarak düşük olduğu ve tane mikro element içeriğinin artırılması yönünde araştırmalar yapılması gerektiği tespit edilmiştir. SDS-Page analizi sonucunda, glutenin allelleri yönünde en yüksek varyabilite Glu-B1 lokusunda tespit edilirken, Glu-A1 lokusu ve Glu-D1 lokusundaki varyabilitenin düşük olduğu belirlenmiş, Glu-B1 lokusunda 7+8 alleli ve Glu-D1 loksunda 5+10 alleline sahip genotiplerinin protein kalitesinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Düşük moleküler ağırlıklı (DMA) glutenin komponenti yönünden ise Glu-A3 lokusunda b, c, d,e allelleri, Glu-B3 lokusunda b, b', e, i, j ve g allelleri, Glu-D3 lokusunda a,b ve c subunitleri tespit edilirken, tohum depo proteinlerinin buğday ıslah programlarında markör olarak kullanılmasının çok önemli yararlar sağlayacağı tespit edilmiştir 2014, 252 sayfa Anahtar Kelimeler: Ekmeklik buğday, kalite, stabilite, YMA-G, DMA-G, mikro element