Sıçanlarda streptozotosin ile indüklenen diyabetin karaciğer ve böbrek dokularındaki oksidatif stres düzeylerine etkisinin meta-analiz ile değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, VETERİNERLİK İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HINDREEN MOHAMMED RADHI

Danışman: ALİYE SAĞKAN ÖZTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde en önemli halk sağlığı problemlerinden biri olan tip 1 diyabetes mellitus (T1DM)'de meydana gelen oksidatif stres böbrek ve karaciğer hasarının gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bununla birlikte, literatürde bu dokulardaki oksidatif stres biyobelirteçleri ile T1DM arasındaki ilişki için bazı tartışmalı sonuçlara rastlanmaktadır. Bu sistematik inceleme ve meta-analizin amacı, oksidatif stres ve bazı antioksidan biyobelirteçlerinin streptozotosin ile deneysel oluşturulan T1DM'lu sıçanlarda karaciğer ve böbrek ile ilişkisini incelemektir. 26 Şubat 2021 tarihine kadar yapılan çalışmalar PubMed (NLM), Scopus, Web of Science Collection veri tabanlarında tarandı ve 8652 çalışmaya rastlandı. Dışlama kriterleri göz önüne alınarak toplam 257 vaka kontrol çalışması bu meta-analiz için uygun bulundu. Bu çalışmada karaciğer ve böbrek için ayrı ayrı olmak üzere SOD, CAT, GSH, MDA, TBARS, lipid peroxidation ve GSH-Px sonuç değişkenlerini değerlendiren toplam 14 meta-analizi uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçlarında oksidatif stres parametrelerinden olan MDA, LPO ve TBARS düzeyleri kontrol grubuna göre diyabetik karaciğer ve böbrek dokusunda, endojen antioksidanlardan olan SOD, CAT, GSH ve GSH-Px ise kontrol grubu karaciğer ve böbrek dokusunda artmış ve istatistiki olarak anlamlı idi. Diğer taraftan karaciğer SOD, CAT, GSH, MDA, TBARs için sırası ile 25, 11, 3, 1, 1; böbrek için ise SOD, CAT, GSH, GSH-Px için sırası ile 25, 13, 1, 3 çalışma bu bulgularla çelişmektedir. Mevcut analiz, STZ ile indüklenen T1DM'da meydana gelen böbrek ve karaciğer hasarının patogenezinde oksidatif stresin potansiyel bir rolü olabileceğini doğrulamaktadır. Bunun yanı sıra deneysel çalışmaların en önemli kısıtlayıcı yanlarından biri olan denek sayısının 3R kuralı gereği az olması bakımından ele alındığında daha büyük bir popülasyonda yapılması çalışmayı değerli kılmaktadır. Ayrıca T1DM'da antioksidan sistemde yetersizliğin meydana geldiği belirlenmiştir. Diğer taraftan diyabet ile ilişkili oksidatif stresin karaciğerde meydana getirdiği hasarın diyabetik bir komplikasyon olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Ancak, olası mekanizmayı aydınlatmak ve bu kanıtları güçlendirmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.