Dede Korkut Kitabı Türkistan/Türkmen Sahra Nüshası, Soylamalar ve 13. Boy "Salur Kazan'ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi" hikâyesinde şekil özellikleri bakımından isimler


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERCAN KORKMAZ

Danışman: YASEMİN ÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Ekici'nin 2019 yılında eline geçen daha sonra Türkistan/Türkmen Sahra Nüshası olarak adlandırılan Dede Korkut soylamaları ve bir boyunu içeren dördüncü nüshadaki Salur Kazan'ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi Boyu'nda geçen isimler incelenmiştir. Çalışmamız beş bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde ilk olarak araştırmanın konusu, amacı, önemi ve kullanılan malzeme hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölüm kavramsal çerçevedir. Bu bölümde Dede Korkut Hikâyeleri üzerine genel bilgi ve çalışmada incelediğimiz Dede Korkut Kitabı Türkistan/Türkmen Sahra Nüshası, Soylamalar ve 13. Boy, Salur Kazan'ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi isimli eser hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölüm çalışmamızın yöntemini oluşturmaktadır. Bu bölümde çalışmanın yöntemi ve sınırlılıklarına yer verilmiştir. Dördüncü bölüm bulguların yer aldığı inceleme kısmıdır. Tespiti yapılan isimler yapısına göre basit, türemiş ve birleşik isimler olarak sınıflandırılmış ve etimolojisinden emin olunmayan isimler de bu sınıflandırmaya dahil edilmiştir. Türemiş isimler sınıflandırılırken eklerin yapıları göz önünde bulundurularak tasnif edilmiştir. Bu tasnif, isimden isim türeten ekler ile türemiş isimler ve fiilden isim türeten ekler ile türemiş isimler şeklindedir. Çekim özellikleri bakımından incelenen isimler iyelik ekleri, çokluk eki, durum eklerini alan isimler vb. alt başlıklar altında sınıflandırılmıştır. Aynı zamanda tespit edilen tematik isimlere de kişi isimleri, yer isimleri, hayvan isimleri vb. alt başlıklar altında yer verilmiştir. Tespit edilen isimler, alfabetik olarak sıralanmıştır. Sıralanan isimler, eserlerden örnek cümle alınarak gösterilmeye çalışılmıştır. Ayrıca aynı ismin başka sayfada ve sırada geçtiğini belirten numaralandırmalar yapılmıştır. Örneğin; (12/4) olarak gösterilen numaralandırmanın ilk sayısı (12), ismin eser içindeki sayfa sayısını, ikinci sayı da (4) ismin geçtiği satır numarasını kastetmektedir. Son olarak çalışmamız beşinci bölümde sonuç kısmıyla tamamlanmıştır. Sonuç kısmında tespiti yapılan isimler grafik ve tablolar aracılığıyla gösterilmeye çalışılıp sayısal veriler elde edilmiş ve çalışmamız tamamlanmıştır. Değerlendirmelerimiz neticesinde, Dede Korkut Hikayelerinin dördüncü nüshasında geçen isimlerin yapı bakımından ağırlıklı olarak basit isimler formunda olduğu ve yaygın olarak da hâl ekleri ve iyelik ekleri ile çekimlendiği bulgusuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler Dede Korkut Kitabı, Türkistan Nüshası, 13. Boy, İsimler.