Hatay ilinde birinci basmağa başvuran 65 yaş ve üstü bireylerde deprem sonrası, depresyon durumu ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF GÜNGÖRMÜŞ
Danışman: Erhan Yengil
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında Hatay ilinde birinci basamağa başvuran 65 yaş ve üzeri bireylerde depresyon durumunu ve uyku kalitesini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışma, Hatay ilinde bulunan belirli Aile Sağlığı Merkezlerinde, gönüllülük esasına göre yürütülmüştür. Veriler; sosyo-demografik anket, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Geriatrik Depresyon Skalası-Kısa Form (GDS-15) ile toplanmıştır. Çalışma 395 kişi ile tamamlanmıştır. Bulgular: Katılımcıların hepsi depremzede olup yaş ortalaması 70,5 ± 5,39 ve %64,1'i erkek idi. Depresyon oranı %41,5, kötü uyku kalitesi oranı ise %48,3 olarak bulundu. Kadınlarda(p=0,033), bekâr veya dul olanlarda(p=0,001), çocuk sahibi olmayanlarda(p=0,021), geliri giderinden az olanlarda(p=0,001) ve alkol kullananlarda(p=0,032) depresyon oranı anlamlı şekilde daha yüksek bulundu. Depremde ölüm korkusu yaşayanlarda(p<0,001), yaralananlarda(p=0,001), çekirdek ailesinden kaybı olanlarda(p=0,002), yakın akraba kaybı olanlarda(p=0,001), maddi kayıp yaşayanlarda(p<0,001), evi hasar görenlerde(p<0,001) ve barınma kaygısı olanlarda(p<0,001) depresyon oranı anlamlı ve daha yüksek bulundu. Depremden sonra uyku kalitesi değişenlerde(p<0,001), uyumak için ilaç kullananlarda(p<0,001) ve psikiyatrik destek alanlarda(p<0,001) depresyon oranının anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edildi. Genç yaşlılarda ileri yaşlılara göre anlamlı ve daha yüksek kötü uyku kalitesi olduğu bulundu(p=0,041). Depremde ölüm korkusu yaşayanlarda(p=0,012), yaralananlarda(p=0,012) ve depremden sonra sosyal destek alanlarda anlamlı(p=0,026) daha yüksek oranda kötü uyku kalitesi olduğu tespit edildi. Sonuçlar: Afetlerin ardından geriatrik bireylerde depresyon ve kötü uyku kalitesi yaygın olarak görülmektedir. Deprem sonrası dönemde yaşlı bireylerde psikososyal değerlendirmelerin birinci basamakta daha sistematik şekilde yapılması ve bu bireylere yönelik destekleyici sağlık politikalarının güçlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Geriatri, Depresyon, Uyku Kalitesi, Deprem, Birinci Basamak, Hatay.