Andızotu (Inula Helenium), fenerotu (Physalis Angulata) ve sığırkuyruğu (Verbascum Thapsus) bitkilerinin ağır metallerce kirlenmiş toprakların temizlenmesinde kullanım olanaklarının belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULLAH EREN

Danışman: MEHMET MERT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma nikel (Ni), kadmiyum (Cd) ve bakır (Cu) ile kirlenmiş toprakların çok yıllık andızotu (Inula helenium), tek yıllık fenerotu (Physalis angulata) ve iki yıllık sığırkuyruğu (Verbascum thapsus) bitkileri yetiştirilerek temizlenebilme olanaklarının araştırılması için yapılmıştır. İklim odasında yürütülen denemede Paşaköy serisi toprağı kullanılmıştır. Saksı toprağına 0, 50, 100, 200 ve 400 mg Ni kg-1 NiSO4.6H2O formunda, 0, 5, 10, 20 ve 40 mg Cd kg-1 3CdSO4.8H2O formunda ve 0, 100, 200, 400 ve 800 mg Cu kg-1 CuSO4.5H2O formunda uygulanarak 3 hafta bitkisiz inkübasyona bırakılmıştır. Ekim öncesi ise 200 mg N kg-1 (NH4SO4'tan), 100 mg P kg-1 ve 125 mg K kg-1 (KH2PO4'tan) ve 2.5 mg Fe kg-1 (Fe-EDTA'dan) çözelti formunda saksılara ilave uygulanmıştır. Daha sonra saksılara aktarılan bitkiler toprağın nem içeriği tarla kapasitesinin %60-80 olacak şekilde büyüme periyodu süresince saf su ile sulanmış ve fenolojik gözlemler yapılmıştır. Deneme sonunda bitkilerde, indirgenmiş glutatyon analizi için yapraklardan örnekler alınmış, klorofil düzeyleri SPAD metre ile ölçüldükten sonra bitkiler toprak seviyesinden kesilerek hasat edilmiştir. Bitki dokularının nikel (Ni), kadmiyum (Cd), bakır (Cu), demir (Fe), çinko (Zn), mangan (Mn), azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg) ve indirgenmiş glutatyon konsantrasyonları belirlenmiştir. Bitkilerin dokularında biriktirdiği Ni, Cd ve Cu konsantrasyonları toksisiteye neden olacak seviyelere ulaşmıştır. Deneme sonucunda; 400 mg Ni/kg uygulamasında topraktan en yüksek 253 µg Ni fenerotu bitkisi ile, 10 mg Cd/kg uygulamasında en yüksek 46.9 ve 54.6 µg Cd fenerotu ve sığırkuyruğu bitkileri ile, 200 mg Cu/kg uygulamalarında en yüksek 304 µg Cu fenerotu bitkisinin ağır metal biriktirdiğini göstermiştir. Deneme sonucunda fenerotu ve sığırkuyruğu bitkilerinin ağır metallerle kirlenmiş toprakların temizlenmesinde kullanma potansiyellerinin olduğu tespit edilmiştir.