Orta Toros tahtacıları: Tarih kültür ve medeniyet
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET KUŞCİ
Danışman: İSA KALAYCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tahtacılar, yüzyıllardır ormancılık işleri ile uğraşan ve bu mesleği bir gelenek haline getirmiş olan bir Alevi Türkmen topluluğudur. Kim oldukları ve nereden geldiklerine dair birçok görüş bulunmaktadır. Tahtacıların kökenine dair yaygın görüş; Oğuzların Ağaçeri kolundan geldikleri yönünde olsa da, bu doğrultuda henüz kesin bilgilere ulaşılamamıştır. Ancak Tahtacıların atalarının Anadolu'ya Orta Asya'dan geldiği ve Anadolu'da Oğuz Türkmenleri olarak bilindiklerine dair muhkem bilgiler mevcuttur. Günümüzde Tahtacıların Türk olduklarına dair görüş birliğine varılmış olmasına rağmen hangi Türk boyundan geldikleri hususunda muhtelif görüşler mevcuttur. Tahtacılar Alevi olmalarına rağmen, Aleviliğin klasik özelliklerine pek uymazlar. Hacı Bektaş Ocağı'nı tanımamaları, bu yöndeki alamet-i farikalarıdır. Tahtacıların iki ocağından biri İzmir Narlıdere'deki "Yanyatır Ocağı", diğeri ise Aydın Reşadiye'deki "Hacı Emirli Ocağı"dır. Yanyatır ocağının atası, mezarı Adana'nın Ceyhan ilçesine bağlı Durhasandede Köyü'nde bulunan Dur Hasan Dede'dir. Hacı Emirli Ocağı'nın atası, mezarı Gaziantep'in Islahiye İlçesi'ne bağlı Kabaklar Köyü'nde bulunan İbrahim Sani'dir. Günümüzde Türkiye'nin güneydoğusundan başlayarak yoğun olarak Adana, İçel, Antalya, Isparta, Muğla, Denizli, Aydın, İzmir ve Balıkesir illerindeki ormanlık alanlarda yaşamaktadırlar. Geçmişte göçebe olarak yasayan Tahtacıların günümüzde büyük oranda yerleşik düzene geçtikleri görülmektedir. Bu çalışmanın amacı; az değinilen Tahtacıların kökeni hakkında ileri sunulan görüşleri sunmak ve Akdeniz'in dağlık ve ormanlık alanlarında izole bir hayat süren Orta Toros Tahtacılarının geçmişten günümüze kadar olan gelenek ve görenekleri hakkında bilgi vermektir. Tahtacılar konusundaki çalışmalar daha çok dinler tarihi, halkbilimi düzeyinde ele alınmıştır. Bu bakımdan daha az değinilen kökenleri hakkında bilgi verilmesi ve saha çalışması sonucunda Orta Toros Tahtacılarının gelenek ve göreneklerinin ortaya konulması çalışmanın önemini oluşturmaktadır. Bu çalışma Orta Toros'taki Tahtacı yerleşim birimlerinde gerçekleştirilmiş olan bir saha çalışmasıdır. Bu çalışmada kaynak taramasının yanı sıra, kaynak kişilerle yapılan görüşme ve gözlem tekniği kullanılmıştır. Kaynak kişileri seçerken araştırma yöresinde ön plana çıkan, bölgeyi ve gelenekleri iyi bilen kişiler tercih edilmiştir. Mülakatları not alma, fotoğraf çekme ve verilen izinler nispetinde ses/görüntü kayıt cihazları kullanılarak elde edilen bilgiler bilahare nesir hale getirilmiştir.