Dev kralotu (Pennisetum hybridum) türünde farklı eksplantlardan somatik embriyo oluşturma olanakları üzerinde araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLEK YANIK

Danışman: NAFİZ ÇELİKTAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Steril bir bitki olan Pennisetum hybridum türünün yetiştiriciliği vejetatif olarak gerçekleştirilmekte ve bu amaçla gövde çelikleri ile rizomlar kullanılmaktadır. Mevcut araştırmada, alternatif bir çoğaltım materyali olarak, dev kralotu türünde sentetik tohum ve germplasm korumasına dönük başlangıç materyali için somatik embriyogenesis protokollerinin optimize edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Pennisetum hybridum türünün "Paraiso" ticari çeşidi ile Amik Ovası koşullarında tesis edilmiş plantasyondaki bitkiler donör olarak kullanılmıştır. 5 yıllık bitkilerin, genç gövde çeliklerinin yüzey sterlizasyonu sonrasında izole edilen sürgün uçları ile boğum diskleri, 0.5, 1.0, 1.5 ve 2.0 mg L-1 2,4-D + 0.2 mg L-1 BAP içeren Linsmaier ve Skoog (LS) temel besi ortamında kültür edilmişlerdir. 26 °C sıcaklık ve %70 oransal nem koşullarında inkübe edilen kültürlerde, sürgün ucu eksplantlarında ortalama %13.6 ve boğum eksplantlarında ise ortalama %5.5 kallus indüksiyonu gerçekleşmiştir. Aynı ortam koşullarında gelişen kompakt yapılı embriyogenik kalluslar üzerinde somatik embriyo oluşumları saptanmıştır. İndüksiyon ortamının yüksek oksin konsantrasyonlarında, bazı eksplantlarda kök rejenerasyonu gözlenmiştir. Araştırmanın tüm uygulama kombinasyonları değerlendirildiğinde 0.171 ile 0.743 aralığında değişen eksplant başına somatik embriyo sayıları elde edilmiş ve bu açıdan sürgün ucu eksplantları daha etkin olmuştur. Oksin konsantrasyonlarının somatik embriyo oluşumu üzerine etkileri önemsiz olmuştur. Somatik embriyolar, 2 mg L-1 BAP + 0.2 mg L-1 NAA ileve edilmiş olan LS besi ortamında rejenere edilmişlerdir. Rejenerasyon ortamında uygulama kombinasyonlarına bağlı olarak eksplant başına sürgün sayılarının 0.029 ile 0.243 aralığında değiştiği belirlenmiştir. Rejenere olan yeşil bitkicikler 1 mg L-1 IBA içeren LS ortamında köklendirmeye alınmıştır. Araştırmada %43.8 oranında fungal ve bakteriyel enfeksiyon gerçekleşmiş ve kontaminasyon kaynağının endojen faktörler olduğu değerlendirilmiştir.