Enerji kullanımı, dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisi: Teori, literatür ve uygulama

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İKTİSAT (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İMREN KÜÇÜKGÜL

Danışman: ALİ ACARAVCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Enerji kullanımı ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin iktisadi analizin önemli bir konusu haline gelmesinin en önemli nedenlerinden biri sanayileşme ve kentleşme ile birlikte tüm ekonomik aktivitelerde enerji kullanımının artması ve bunun sonucu olaraktan enerjinin ekonomik büyüme, sanayileşme ve kentleşme için kilit bir girdi haline gelmesidir. Ekonomik büyüme ve artan enerji tüketimi ile birlikte enerji kaynaklarına duyulan ihtiyacı arttırmış ve ülkelerin enerji kaynağı rezervlerinin miktarı, enerji kaynaklarının ekonomik olarak kullanılabilir olması, dünyadaki enerji yollarına yakınlık vb. etkenlerden dolayı enerjinin ekonomideki önemi artmıştır. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde reel GSYH ve enerji kaynakları değişkenleri arasındaki uzun dönemli ilişki ve nedensel ilişkiler 1960-2012 dönemi için araştırılmıştır. Modellemede yer alan değişkenler, kişi başı işgücü başına reel GSYH (y), kişi başı enerji tüketimi (eu), kişi başı elektrik tüketimi (elc) ve dışa açıklık oranı (ft)'dır. Ek olarak Türkiye ekonomisinde yaşanan yapısal değişimlerin çıktı üzerindeki etkisi için modelde 2 adet kukla değişken kullanılmıştır. Lee ve Strazicich çift kırılmalı birim kök testi durağanlık analizi için, Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) sınır testi eşbütünleşme analizi için ve hata düzeltme terimiyle genişletilmiş Granger nedensellik testi ise nedensellik analizi için kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, enerji değişkeni olarak eu alındığı modelde eş bütünleşme ilişkisi yokken, modelde değişken olarak elc alınmasıyla eşbütünleşme ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Granger nedensellik testleri, elc ve ft değişkenlerinden, y değişkenine doğru uzun dönemli bir nedensellik olduğunu göstermektedir. Enerji tüketiminden ekonomik büyümeye doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi vardır. Sonuç olarak çalışmada, enerjinin ekonomik büyümede sınırlayıcı bir faktör olduğunun ve dolayısıyla enerji sağlamadaki şokların ekonomik büyüme üzerinde olumsuz bir etki yaratacağı kanısına vardık. ANAHTAR KELİMELER Enerji Kullanımı, Ekonomik Büyüme, Dışa Bağımlılık Oranı, ARDL, Nedensellik Testi