Hatay ilinde Solanaceae familyasına bağlı sebzelerde zararlı olan yaprakbiti (Aphidoidea) türleri ve doğal düşmanlarının belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLAY YALÇINKAYA

Danışman: KAMURAN KAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hatay ilinde Solanaceae familyasına bağlı sebzelerde zararlı yaprakbiti türlerinin belirlenmesi amacı ile 2019 ve 2020 yıllarında yürütülen çalışmada, domates, biber ve patlıcan için Arsuz, Antakya, Altınözü, Yayladağ ve Samandağ ilçelerinde, patates için Antakya, Reyhanlı, Kumlu'da da sörvey çalışmaları yapılmıştır. Kontrol edilen toplam 408 tarlanın %23.52'sinin herhangi bir yaprak biti türü ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Domates bitkisi en bulaşık bitki (%33.96), patlıcan ise en az bulaşık bitki (%14.81) olarak belirlenmiştir. İlçeler içerisinde Samandağ domates, biber ve patlıcan için en bulaşık ilçe olmuş ve bulaşıklık oranının bu bitkiler için sırasıyla %63.63, %30 ve %36.36 düzeylerinde bulunduğu belirlenmiştir. Patates bitkisinde ise Reyhanlı, %35.71 bulaşıklık oranı ile en bulaşık ilçe olarak belirlenmiştir. Çalışmada Myzus persicae (Sulzer), Aulacorthum solani (Kaltenbach), Aphis fabae Scopoli ve Aphis nasturtii Kaltenbach olmak üzere dört yaprak biti türü belirlenmiş ve bunlardan Aphis nasturtii yalnızca patateste, A. fabae yalnızca biberde bulunmuştur. Solanaceae familyasına bağlı bir yabancı ot olan köpeküzümü, Solanum nigrum L.'da ise A. solani ve M. persicae türlerine rastlanmıştır. Çalışmada tespit edilmiş olan Aulacorthum solani ve Aphis nasturtii'nin Hatay ili'ndeki varlığı ilk kez bu çalışma ile rapor edilmiş olmaktadır. Dört takım ve 6 familyaya bağlı 12 adet doğal düşman türünün belirlendiği çalışmada, Coccinellidae familyası beş tür ile en fazla tür barındıran familya olmuş ve familya içerisinde Hippodamia variegata (Goeze) %69.8 ile en yüksek bulunma oranına sahip tür olarak belirlenmiştir.