COVID-19 geçirmiş hastaların beyin yapılarındaki değişimlerin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON (DR), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYTEN DOĞAN
Danışman: FATMA ÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şiddetli Akut Solunum Yolu Sendromu Koronavirüsü 2'nin (SARS-CoV-2) neden olduğu Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19), devam eden bir viral pandemidir ve tüm dünyaya yayılmıştır. Hastalarda görülen solunum semptomlarının yanı sıra nörolojik semptomlardaki artış zamanla dikkat çekmiş ve beyin üzerinde bıraktığı etkiler araştırılmıştır. Çalışmamız; COVİD-19 tanısı almış hastaların manyetik rezonans görüntülerini (MRG) inceleyerek beyin yapılarındaki hacimsel değişikliklerin varlığının araştırılmasını amaçlamaktadır. Çalışmaya 67 post-covid (31 kadın, 36 erkek, yaş ort=46,2±13,8 yıl) hasta dahil edildi. Bireylerin demografik bilgileri alınarak, COVID-19 geçirdiği tarihten MR çekimine kadarki geçen süreleri, hastalık sürecinde görülen semptomlar, devam eden semptom varlığı, hastaneye yatma durumu, aşı durumu sorgulandı. Hastalara, 1.5T sisteminde 3D T1 (FFE) ağırlıklı tarama yapıldı. Beyin parselasyonu için volBrain çevrimiçi web arayüzü kullanılarak intracranial kavite ve beyin yapıların hacimleri ölçüldü. Hastaların, COVID-19 geçirdikten MR çekildikleri zamana kadarki geçen süreleri ortalama 5,2 ± 2,8 aydı. En sık görülen semptomların tat kaybı (%64,2), koku kaybı (%64,2) ve baş ağrısı (%61,2) olduğu kaydedildi. Beyin yapılarının hacimlerinin çoğunlukla erkeklerde kadınlara göre büyük olduğu ancak aynı yapıların intracranial cavite içinde kapladığı alanlar kıyaslandığında ise telencephalon, substantia grisea, cerebrum, nuc. caudatus, putamen, talamus ve nuc. accumbens hacimlerinin kadınlarda fazla olduğu gözlemlendi. Cinsiyete ve lateralizasyona göre atrofiye gidiş bakıldığında anlamlı bir farklılık görülmedi. En sık amigdala'da (%26,9) atrofi olduğu ve telencephalon, cerebrum (sağ), talamus (sağ), globus pallidus (total-sağ-sol), hippocampus (sağ) ve amigdala'da (total-sağ-sol) atrofiye gidiş anlamlıyken beyin omurilik sıvısında (BOS) hipertrofi varlığı anlamlı bulundu (p<0,05). Kronik hastalığı olan bireylerde (n=27, %40,3) telencephalon, substantia alba, cerebrum (total-sağ) ve cerebellum'da (sağ) atrofi, BOS'ta hipertrofi'nin anlamlı düzeyde arttığı saptandı (p<0,05). Sonuç olarak, COVID-19 geçirmiş bireylerin beyin yapılarında atrofiye gidiş olduğu kaydedildi. Oluşabilecek komplikasyonları önceden belirleme, klinisyenlere tanı ve tedavi aşamalarında yardımcı olabilme ve yapılacak sonraki çalışmalara yol gösterme açısından çalışmamızın etkili olacağı kanaatindeyiz.