Delibekirli (Kırıkhan) Havzası'nın flüvyo-tektonik özellikleri ve uygulamalı jeomorfolojisi'nin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, COĞRAFYA (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MAHSUM BOZDOĞAN

Danışman: ERGİN CANPOLAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Amanos Dağları' nın orta kesiminde yer alan Delibekirli Çayı Havzası' nın flüvyal gelişiminde tektonik etkinin belirlenmesine yönelik faktörler açıklanmaya çalışılmıştır. Bunun yanında heyelan ve taşkın risk potanisyelleri ortaya çıkarılmıştır. Bu kapsamda morfometrik indislerden yararlanılmıştır. Bu morfolojik indisler; Havza Şekli (Rf), Hipsometrik Eğri (Hc) ve Hipsometrik İntegral (Hi), Gravelius İndisi (Kg), Vadi Taban Uzunluğu- Yüksekliği Oranı (Vf), Akarsu Uzunluk-Boy Gradyan İndeksi (SL), Dağ Önü Sinüsitesi (Smf), Topografik Simetri Faktörü (T), Drenaj Havzası Asimetrisi (AF), Akarsu Boyuna-Enine Profilleri ve Havza Profilleri'dir. Verilerin işlenmesi, analizi ve görüntülenmesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri yazılımları; heyelan risk modellemesi için Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi; taşkın risk modellemesi için Hec-RAS yazılımı kullanılmıştır. Havza, jeomorfolojik gelişimini esasında tektonik hareketler, iklim, karstlaşma ve akarsu aşındırmasının etkisi altında sürdürmektedir. Çalışma sahasında, hem düşme hem de kayma tipi heyelanların olduğu görülmüştür. Çeşitli istatistiksel parametreler ve dağılım fonksiyonları kullanılarak havzanın birim hidrograf pik debisi ve 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 ve 1000 yıllık taşkın tekerrür debileri hesaplanmıştır. İlgili debi değerleri Hec-RAS yazılımı yardımıyla modellenmiştir. Kırıkhan Yelpazesi'nin olduğu mansap kısmına doğru yoğun yerleşim alanlarında, kanal enkesitleri daraltılmış ve akarsu yatağına çeşitli müdahaleler yapılmıştır. Can ve mal kaybının önlenmesi için akarsu kanalına yönelik çalışmalarda en az 25 yıllık taşkın debisi esas alınarak projelendirilmesi gerekmektedir.