Hatay Müzesi sikkelerinin ışığı altında Antiokheia Darphaneleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ARKEOLOJİ (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI TUNÇER
Danışman: HATİCE PAMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orontes üzerindeki Antiokheia, antik dönemden itibaren yerleşimler ve medeniyetler açısından daima tercih edilen gözde bir kent olmuştur. Bu özelliğinden dolayı bu kentte birçok sikke basılmıştır. Zaman ilerledikçe darphane açısından kuvvetlenen kentte çok şubeli darphanelere ihtiyaç duyulmuştur.Tezdeki ana amaç Antiokheia isminin ve darphanesinin sikkelerdeki yansımasını görmektir. Antiokheia darphanesinde basılan sikkelerinin yer aldığı yayınlar incelendiğinde sikke tiplerinin genellikle tüm darp yapan kentlerin sikkeleriyle bir arada gösterildiği görülmektedir. Antakya'da ?The committee for the Excavation and its Vicinity ?adlı kazı komitesinin 1930'lu yıllarda yaptığı kazı çalışmaları sonucu 5 ciltlik Antioch on the Orontes kitabı yayınlanmıştır. Bu kitaplarda Antiokheia basımlı sikkelerde yer almıştır. Ancak bu sikkeler basım yapan ve darphanesi olan tüm kentlerin sikkeleri ile bir arada gösterilmiştir. Dolayısıyla Antiokheia Darphanesinde basılan sikkelerin takibini yapabilmek mümkün olamamaktadır. Şehir isminin sikkelerdeki yazılış değişimleri, şube sayıları algılanamamakta ve bu şubelerin kullanım sıklıkları ölçülememektedir. Aynı zamanda Antiokheia darphanesinin hangi yıllarda aktif ya da pasif durumda kaldığı, hangi yıllarda diğer şubelerle birlikte basım yaptığı bilinmemektedir.Bu çalışmada Hatay Müzesinde bulunan 14500 sikke tek tek incelenmiştir. Tüm koleksiyon içinden Antiokheia isminin ilk yazılı olduğu sikkeden (M.Ö 175-164) son sikkeye kadar ( M.S.608 ) kendi dönemini yansıtan ve farklı özellikler taşıyan amaca uygun 168 adet sikke seçilmiştir. Seçilen tüm sikkelerin fotoğrafları çekilmiş kataloğu oluşturulmuş ve kendi içinde değerlendirilmesi yapılmıştır. 168 sikkenin öncelikle birebir ölçüsündeki fotoğraflarına, ayrı bir bölümde ise öne çıkan sikkelerin ayrıntılı fotoğraflarına yer verilmiştir.Bu tez Hatay Müzesi koleksiyonunda yer alan Antiokheia basımlı sikkelerin sınıflandırmasını sağlamıştır. Sınıflandırma sonucu; siyasi, dinsel ve toplumsal olayların şehirdeki darphanelere dolayısıyla da sikke üzerindeki şehre verilen isimlere yansıyış biçimlerinin takibini yapmak mümkün olmuştur. Antiokheia darphanesinin kaç şubede basım yaptığı, bu şubelerin çalışma sıklıkları, hangi imparatorun hangi şubeleri kullandığı ortaya çıkartılmıştır. Ayrıca sikke koleksiyonundaki diğer darphanelere bakılarak o yıllarda hangi şehirlerle birlikte darp yaptığı görülebilecektir. Sikkelerde işlenen kompozisyonların dinsel inanç ve sosyo-kültürel yaşantı ile bağlantılı olduğu ortaya çıkartılmıştır. Sonuç bölümünde elde edilen tüm veriler derlenerek Antiokheia darphanesinin tarihsel süreci işlenmiştir.