Doğu Toroslar'daki poligonal karst alanlarının morfometrik özelliklerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, COĞRAFYA (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLDEN ÇETİNKAYA

Danışman: MESUT ŞİMŞEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Doğu Toroslar'daki yüksek karstik platolar üzerinde çok sayıda dolin yer almaktadır. Bu çalışmanın ana amacı Doğu Toroslardaki dolinlerin alansal dağılımı ve morfometrik özelliklerinin belirlenmesidir. Çalışma kapsamda 1/25.000 ölçekli 217 topoğrafya haritası kullanılarak 28 karstik plato üzerinde toplam 36.188 dolin tespit edilmiştir. Sahayı oluşturan ana litolojik birimlerin büyük bir çoğunluğunu neritik kireçtaşı (%46) ile mermer ve kuvarsitler (%22) oluşturmaktadır. Karstik platoların ortalama sıcaklık değerleri 3°C ile 13°C arasında, yağış değerleri ise 468 mm ile 970 mm arasında değişiklik göstermektedir. Poligonal karst alanları çalışma alanının batısında daha geniş alan kaplamaktadır. Ayrıca bu kesimde dolin sayıları oldukça yüksektir. Yükseklik özelliklerine göre dolinler 640 metre ile 3335 metre arasında dağılım gösterir. Tüm çalışma alanında ortalama dolin yoğunluğu 4,5 dolin/km2 dir. Maksimum dolin yoğunluğu 128 dolin/km2 ile Malatya Dağları'nda gözlenip, Aladağlar, Alandaş Dağı, Yama Dağı ve Berit Dağı'nda ise 50 dolin/km2 nin üzerine çıkmaktadır. Ancak yüksek yoğunluğa sahip alanlar (>50 dolin/km2) sahada oldukça az yer kaplamaktadır (%0.2). Doğu Toroslar'daki dolinlerin ortalama alanı 3287 m2, ortalama çevre uzunluğu ise 170 metredir. Dolinlere ait dairesellik indisinin ortalama değeri 1.29 olup dairesel formlarını kaybetmiş özelliktedirler. Dolinlerin uzun eksen uzunluğu ortalama 62 metre, kısa eksen uzunluğu ortalama 37 metredir. Sahadaki dolinlerin ortalama uzama oranı değeri ise 1.58 olup, dolinler yarı eliptik özelliktedirler. Doğu Toroslar'daki dolinlerin egemen yönelimi KD-GB doğrultusunda olup sahada BKB-DGD ve KKB-GGD doğrultularında ikincil uzanımlar da tespit edilmiştir.