Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında bulunan metinlerdeki örtülü anlam unsurlarının belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe Eğitimi (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Deniz YILPAZE

Danışman: Ahmet Balcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, yabancılar için Türkçe öğretimi ders kitaplarında yer alan cümle sayıları ile örtülü anlam unsurlarını belirlemektir. Araştırmanın çalışma materyalini Gazi TÖMER Yabancılar İçin Türkçe (A1, A2, B1, B2, C1) setinde yer alan okuma ve dinleme metinleri oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı kullanılmış olup doküman incelemesi yoluyla veriler toplanmıştır. Veriler; Onan ve Tiryaki (2012) tarafından geliştirilen "Örtülü Anlam Değerlendirme Formu" ile değerlendirilmiştir. Araştırmada, 104 okuma metni ile 100 dinleme metninden oluşan toplam 204 metin incelenmiştir. Okuma metinlerinde en fazla cümlenin C1 (840) seviyesinde, dinleme metinlerinde ise en fazla cümlenin B2 (375) seviyesinde olduğu saptanmıştır. Örtülü anlam oranları okuma metinlerinde en fazla C1 (1584)'de, dinleme metinlerinde ise C1 (651) seviyesinde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda örtülü anlam unsurlarının seviyelere göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Okuma metinlerinde deyim-atasözleri ile mecaz unsurları seviyelere göre kademeli artış göstermiştir. Diğer unsurların ise seviyeler arasında dengeli bir dağılıma sahip olmadığı görülmüştür. Dinleme metinlerinde ise örtülü anlam unsurlarından olan derin yapı-yüzey yapı ve bağdaştırmaların seviyeler arasında dengeli bir orana sahip olduğu saptanırken diğer unsurların yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.