Yerel ekonomide kadın girişimcilerin rolü: Afet sonrası yeniden yapılanma sürecinde kadın girişimciliği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İŞLETME (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM NUR
Danışman: Sonyel Oflazoğlu Dora
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Hatay'daki kadın girişimcilerin deneyimlerini, karşılaştıkları zorlukları ve geliştirdikleri başa çıkma stratejilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Afetlerin mevcut toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini derinleştirdiği bilinmektedir. Çalışma, kadın girişimciliği, afet dayanıklılığı ve toplumsal cinsiyet kesişiminde kavramsal ve ampirik katkı sunmayı hedeflemektedir. Fenomenolojik desende tasarlanan nitel araştırmada, maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak farklı demografik özelliklere sahip 20 kadın girişimci ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, Braun ve Clarke'nin altı aşamalı tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular dokuz ana tema altında yapılandırılmıştır: afet öncesi girişimcilik deneyimi, afet anı ve kriz dönemi deneyimleri, yeniden başlama süreci, karşılaşılan zorluklar ve engeller, fırsatlar ve olumlu gelişmeler, destek mekanizmaları ve erişim, psikososyal etkiler ve iyileşme, yerel ekonomiye katkı ve politika önerileri. Araştırma sonuçları, kadınların girişimcilik motivasyonlarının ekonomik zorunlulukla başladığını, ancak özgüven artışı, karar alma gücü ve toplumsal tanınma gibi çok boyutlu kazanımlar elde ettiklerini ortaya koymaktadır. Afet sonrası iş yaşamına devam etme kararında ekonomik gereklilik, mesleki kimlik bağlılığı ve psikolojik toparlanma ihtiyacının etkili olduğu saptanmıştır. Katılımcılar, sermaye yetersizliği, finansal erişim sorunları, travma sonrası stres, toplumsal cinsiyet normlarından kaynaklanan baskılar ve bürokratik engeller gibi çok katmanlı zorluklarla mücadele etmişlerdir. Bununla birlikte, dijital dönüşüm fırsatları, yeni iş alanlarının ortaya çıkması, sosyal sermayenin güçlenmesi ve kişisel güçlenme süreçleri de gözlemlenmiştir. Araştırmanın önemli bulgularından biri, girişimcilik faaliyetinin psikolojik iyileşme sürecinde iyileştirici bir işlev görmesidir. Kadınlar, çalışma yaşamının normalleşme, kontrol duygusu ve anlam kazanma açısından kritik önem taşıdığını vurgulamışlardır. Sosyal sermaye, afet sonrası dayanıklılıkta belirleyici rol oynamıştır. Aile, kadın dayanışma ağları, kooperatifler ve sivil toplum örgütleri temel destek mekanizmaları olarak işlev görmüştür. Dijital yetkinliklere sahip kadınlar yeni fırsatlar yaratabilirken, dijital okuryazarlıktan yoksun olanlar dışlanma riskiyle karşı karşıya kalmıştır. Kadın girişimciler, istihdam yaratma, yerel üretim süreçlerini canlandırma ve toplumsal dayanışmayı güçlendirme yoluyla yerel ekonominin yeniden inşasında merkezi aktörler olarak öne çıkmaktadır. Araştırma, zaman dilimlerine göre farklılaşan politika önerileri sunmaktadır: acil dönemde kadın girişimci destek paketleri, psikolojik danışmanlık hizmetleri ve çocuk bakım destekleri; orta vadede kapasite geliştirme programları ve finansal kapsayıcılık mekanizmaları; uzun vadede ise toplumsal cinsiyet eşitliğini merkezine alan yasal düzenlemeler ve kurumsal kapasite güçlendirme önerilmektedir. Sonuç olarak, afet sonrası yeniden yapılanma süreci, toplumsal cinsiyet eşitliğine doğru yapısal dönüşüm için bir fırsat penceresi olarak değerlendirilmelidir. Uygun destek mekanizmalarıyla donatıldıklarında, kadın girişimciler yalnızca ekonomik aktörler değil, aynı zamanda sosyal dönüşümün öncüleri ve sürdürülebilir kalkınmanın mimarları olarak rol oynayabilmektedir.