HATAY İLİ AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNE BAŞVURAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ DURUMLARI VE GELENEKSEL TAMAMLAYICI ALTERNATİF TIP YÖNTEMLERİ HAKKINDAKİ TUTUMLARI

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEMİHA YUNUS

Danışman: Erhan Yengil

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Hatay ilindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran hastaların akılcı ilaç kullanımı (AİK) konusundaki bilgi düzeylerini ve geleneksel tamamlayıcı alternatif tıp (GETAT) yöntemlerine yönelik tutumlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Kesitsel tipte tanımlayıcı bir araştırma olarak yürütülen çalışma, Hatay il sınırları içerisindeki 15 farklı aile sağlığı merkezine başvuran 18–65 yaş arası 400 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, sosyodemografik özellikler,AİK bilgi ölçeği ve GETAT'a ilişkin tutumları sorgulayan anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların %66,5'i kadın olup, yaş ortalaması 32,2±9,0'dır. AİK bilgi düzeyi iyi olanların oranı %76,5 bulunmuştur. Kadınlarda ve eğitim düzeyi yüksek bireylerde AİK bilgi puanları anlamlı derecede yüksektir (p<0,01). Reçetesiz ilaç kullanım oranı %45 olup en sık analjezikler tercih edilmiştir. Katılımcıların %31,3'ü yaşamında en az bir kez GETAT yöntemi kullanmış, bunlar arasında fitoterapi (%15,8), hacamat (%13,3) ve sülük tedavisi (%4,5) öne çıkmıştır. GETAT kullanım nedenleri arasında hastalığın etkilerini azaltma (%18,8) ve duygusal iyileşme sağlama (%6,8) ilk sıralarda yer almıştır. Araştırma, Hatay'daki bireylerin AİK konusunda genel olarak iyi bir bilgi düzeyine sahip olduğunu ancak reçetesiz ilaç kullanımının ve GETAT yönelimlerinin halen yaygın olduğunu ortaya koymuştur. Sağlık profesyonellerinin bu iki alanı bütüncül bir yaklaşımla ele alması; hem ilaç güvenliğini artıracak hem de yanlış ya da bilinçsiz geleneksel uygulamaların yol açabileceği riskleri azaltacaktır. Özellikle eğitim düzeyi düşük ve kadın popülasyonuna yönelik hedeflenmiş eğitim programları, akılcı ilaç kullanımını güçlendireceği düşünülmektedir.