Hatay ili örtüaltı organik domates yetiştiriciliğinde bazı begomovirüslerin enfeksiyon oranları ile doğal taşınma ve diğer konukçularının araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEMET YILMAZ
Danışman: GÜLŞEN SERTKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hatay ilinde organik domates yetiştiriciliği daha çok Samandağ ilçesinde yapılmaktadır. Samandağ ilçesinde organik domates yetiştiriciliği yapılan 4 ayrı serada 2009-2010 üretim döneminde beyazsinek, Bemisia tabaci ile taşınabilen TYLCV (Tomato yellow leaf curl virus: Domates sarı yaprak kıvırcıklık virüsü) ve ToMoV (Tomato Mottle Virus: Domates beneklenme virüsü) ile diğer önemli virüs ve fitoplazma hastalıkları yönünden incelemeler yapılmıştır. Araştırılan seralarda yaygın olarak şiddetli bodurlaşma, sararma, yapraklarda yukarı doğru kıvrılma, kalınlaşma, küçülme, kırışma, damar aralarında renk açılmaları, nekrotik lekelenmeler şeklinde belirtiler gözlenmiştir. Bazı bitkilerde yapraklarda morumsu-kırmızımsı renk oluşumu veya meyvelerde küçülme, şekil bozukluğu, renk açılmaları, nekrotik halka şeklinde veya mozaik lekelenmeler gözlenmiştir. Seralardan tesadüfi olarak toplanan bitki örnekleri TYLCV ve ToMoV haricinde AMV (Alfalfa mosaic virus: Yonca mozaik virüsü), CMV (Cucumber mosaic cucumovirus: Hıyar mozaik virüsü), PLRV (Potato leaf roll virüs: Patates yaprak kıvırcıklık virüsü), PVX (Potato X virus: Patates X virüsü), PVY (Potato Y virus: Patates Y virüsü), ToMV (Tomato mosaic virus: Domates mozaik virüsü), ToRSV (Tomato ringspot virus: Domates halkalı leke virüsü) ve TSWV (Tomato spotted wilt virus: Domates lekeli solgunluk virüsü) yönünden DAS-ELISA yöntemi ile incelenmiştir. Morumsu-kırmızımsı renklenme görülen yaprak örnekleri fitoplazmalar yönünden DAPI ile araştırılmıştır. Araştırılan organik domates seralarında 2008-2009 üretim döneminde incelenen 214 örnekte sırası ile TYLCV ve PVY enfeksiyonları %26 ve %8.1 olarak belirlenmiştir. Samandağ ilçesinde organik domates seralarından alınan beyazsinek örnekleri B. tabaci B biyotip olarak tespit edilmiştir. Bemisia tabaci biyotip B ile sağlıklı domates bitkilerine TYLCV taşıması yapılmıştır. Hatay'da örtüaltı organik domates yetiştiriciliğinde sırası ile beyazsinek ve yaprakbiti gibi böcek vektörlerle taşınabilen TYLCV ve PVY enfeksiyonlarının daha fazla belirlenmiş olması, bu seralarda enfekteli bitkilerin eradike edilmemesi, sera açıklıklarının böcek girişini önleyecek tül örtü ile kapatılmaması ve vektör böcek populasyonunu azaltacak sarı yapışkan tuzak yerleştirilmemesi gibi seralarda gerekli mücadele yöntemlerinin uygulanmadığından kaynaklanmaktadır. Hatay ilinde üreticiler yeterli verim ve kalitede ürün alamadıkları için organik üretimden vazgeçme eğilimindedir. Hatay'da organik yetiştiricilik yapan üreticilerimize Organik Tarım Komitesi (OTK) ve Organik Tarım Ulusal Yönlendirme Komitesinin kurallarına uygun hastalık ve zararlı yönetimi ile ilgili daha ayrıntılı bir eğitim programı uygulanması gerekmektedir.