Antakya'nın sosyo-ekonomik yapısı (1876-1918)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER ÖNAL
Danışman: IŞIL IŞIK BOSTANCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1876-1918 yılları arasında meydana gelen pek çok gelişme, Osmanlı Devleti'ni idari, iktisadi ve sosyal açıdan etkilemiştir. Bu dönemde, gelenekçiler ile Batılılaşmayı savunanlar arasında görüş ayrılıkları yaşanmış ve devletin yönetim şeklinde değişiklikler gerçekleşmiştir. Aynı zamanda Batılı devletlerin Osmanlı topraklarına ilgisi artmış, bu süreçte yaşanan savaşlar Osmanlı Devleti'nin toprak kaybetmesine neden olmuştur. Sınırların değişmesi ise göç hareketlerini beraberinde getirmiştir. Ortaya çıkan bu gelişmeler, devletin bazı bölgelerini doğrudan bazı bölgelerini de dolaylı olarak etkilemiştir. Bu çalışma ile meydana gelen iktisadi ve sosyal gelişmelerin Antakya özelinde incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ana kaynaklarını; Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi kayıtları içerisinde yer alan konu ile ilgili belgeler, Antakya şerʿiyye sicilleri, devlet ve vilayet salnameleri, Şark Ticaret Yıllıkları, Furat gazetesi ve istatistikler oluşturmaktadır. Yapılan çalışmayla 1876-1918 yılları arasında Antakya'da; muhacirlerin yerleştirilmesiyle şehrin nüfusunun arttığı ve buna bağlı olarak yeni mahallelerin kurulmasıyla fiziki yapısının değiştiği, Batılı devletlerin açmış oldukları okullar ile misyonerlik faaliyetlerini yürüttükleri buna karşılık Osmanlı Devleti'nin eğitim reformları çerçevesinde yeni okullar açarak misyoner mekteplerini etkisiz kılmaya çalıştığı, Müslümanlar ile gayrimüslimler arasında iyi ilişkiler kurulmuş olmasına rağmen 1909 Adana Olayları'nın etkisinin Antakya'da da görüldüğü tespit edilmiştir. Antakya ekonomisinin temelinin tarıma dayandığı, ipek böcekçiliğinin ve balık avcılığının şehrin ekonomisinde önemli bir yere sahip olduğu, ticaretin geliştiği, geleneksel sanayinin faaliyet gösterdiği, ailelerin sahip oldukları ekonomik kaynaklar ve gündelik eşyalar bakımından dönemin diğer Anadolu şehirleri ile benzerlikler gösterdiği sonucuna varılmıştır.