Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF AK ÇERTMEK
Danışman: Mehmet Akif Erdoğan
Özet:
Bu tez çalışması, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki artan baskılarını dikkate alarak, Akdeniz iklim kuşağında yer alan (HMKÜ) Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Tayfur Ata Sökmen Yerleşkesi için bilimsel verilere dayalı, iklim uyumlu ve sürdürülebilir bir kampüs su yönetim planı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bölgedeki artan sıcaklık değerleri, yağış rejimindeki düzensizlikler ve su kaynaklarındaki azalma, kampüsün bitkisel peyzaj alanlarında su talebini yükselterek mevcut sulama uygulamalarının yetersiz kalmasına neden olmaktadır. Bu kapsamda çalışma, suyun etkin ve verimli kullanımını sağlayacak mekânsal planlama ve yönetim stratejilerinin belirlenmesine yönelik metodolojik yaklaşım ortaya koymaktadır.
Araştırmada (UA) uzaktan algılama ve (CBS) coğrafi bilgi sistemleri bütünleşik olarak kullanılmış ve dört aşamalı bir yöntem izlenmiştir. Birinci aşamada, 2019–2021 dönemine ait bulutsuz Sentinel-2 uydu görüntüleri temin edilerek ön işleme tabi tutulmuştur. İkinci aşamada, bu görüntülerden Normalize Edilmiş Fark Su İndeksi (NDWI) hesaplanmış ve kampüs bitki örtüsünün su içeriği ile su stresi düzeyleri mevsimsel ve yıllık bazda analiz edilmiştir. Üçüncü aşamada arazi çalışmaları yürütülerek kampüsün bitki envanteri çıkarılmış; toplam 622 bitki bireyine ait tür, çap ve boy bilgileri konumsal olarak kaydedilmiş ve tür bazlı su ihtiyaçları uluslararası veri tabanından (Queensland Government Waterwise Plants) elde edilen bilgilerle belirlenmiştir. Dördüncü aşamada NDWI değerleri, bitki su tüketimi ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan yağış verileri CBS ortamında mekânsal olarak modellenmiştir Model sonuçlarına göre HMKÜ kampüsü %3,5 yok, %54’ü düşük, %31’i orta, %11,5’i yüksek su ihtiyacına sahip alanlardan oluşmaktadır. Ayrıca yağış analizleri, sulama ihtiyacının özellikle Mayıs–Kasım döneminde yoğunlaştığını göstermiştir.
Bitki su ihtiyacı ile aylık ortalama NDWI değerleri arasındaki ilişki çoklu doğrusal regresyon modeli ile test edilmiş ve modelin güvenilirlik katsayısı R² = 0,67 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, kampüste yüksek su tüketen türlerin iklim koşullarına uyumsuz olduğunu ve su talebini artırdığını; buna karşın kurakçıl yerel türlerin tercih edilmesi, geçirgen yüzey oranlarının artırılması ve sensör tabanlı akıllı sulama uygulamalarının su kullanımında önemli tasarruf sağlayabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, UA ve CBS tabanlı verileri bütünleştirerek kampüs ölçeğinde su yönetimi için uygulanabilir ve iklim uyumlu bir yöntem sunmakta; Akdeniz iklim kuşağındaki üniversite yerleşkeleri için sürdürülebilir peyzaj planlaması ve entegre su yönetimi politikalarına bilimsel bir temel oluşturmaktadır.