Buğdayda süne (Eurygaster spp.) zararının hızlı belirlenmesine yönelik gluten indeks yönteminin modifikasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, GIDA MÜHENDİSLİĞİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİL İBRAHİM ARSLAN

Danışman: MUSTAFA TUĞRUL MASATCIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Değirmencilik açısından buğdayda (Triticum aestivum) süne (Eurygaster spp.) zararı olup olmadığının hızlı tespiti önemlidir. Hâlihazırda bu tespit modifiye Zeleny yöntemi ile yapılmaktadır. Bu yöntem hem bekletmeli hem de normal şekilde yapılmakta, iki değer arasındaki farktan süne varlığı ve şiddeti yorumu yapılmaktadır. Yöntem, hazırlık süresi hariç olmak üzere 135 dakika sürmektedir. Bu çalışma kapsamında; standart şekli ile yapıldığında süne zararına ilişkin bir bilgi vermeyen gluten indeks yöntemi uygun şekilde modifiye edilerek süne zararının varlığının tespiti için kullanılmıştır. Yapılan modifikasyon işlemi sonunda yönteme Gluten İndeks Enzimatik (GİE) adı verilmiş, ayrıca "Gevşeme Sayısı" tanımlanarak sünenin proteinde yarattığı tahribat nicel olarak ifade edilmiştir. GİE yönteminde; partikül büyüklüğü 112 µm'den büyük 118 µm'den küçük olan un ile gluten yıkama cihazı kullanılarak yaş öz elde edilmiştir. Yaş öz elde edilirken 37°C'de %2'lik (w/v) tuz çözeltisi kullanılmıştır. Yıkama sonunda yaş öz kendi yıkama suyu içerisinde 37°C sıcaklıkta 5 dakika bekletilmiş ve ardından gluten indeks cihazına alınmıştır. Gevşeme sayısı tanımlanırken GİE değeri, standart gluten indeks (GİS) ile oranlanmış; GİE ile GİS eşit olduğu durumlarda gevşeme sayısı 0, GİE'in sıfır olacağı durumlarda da gevşeme sayısı 100 olacak şekilde formüle edilmiştir. Tez çalışması kapsamında geliştirilen GİE yöntemiyle hazırlık süresi hariç 11.5 dakikada süne tahribatı hakkında sonuç alınmıştır. Bu yöntem, günümüzde hububat sanayinde halen kullanılmakta olan modifiye Zeleny sedimantasyon yöntemi ile kıyaslandığında analiz süresinin %91.5 oranında daha kısa zamanda sonuç alınabileceğini ortaya koymuştur. Ancak, gevşeme sayısı ile süne zararının düzeyi arasındaki korelasyonun daha net anlaşılması için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.