Kuruluştan Cumhuriyet'e Darüşşafaka'da eğitim (1863-1923)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜNİRE DALAR
Danışman: VOLKAN PAYASLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı İmparatorluğu'nda meydana gelen yenileşme hareketlerinin temel gerekçelerinden birisi de Osmanlı'nın eğitim alanında Batılı devletlerden geri kalması olmuştur. Bu alanda yaşanan aksaklıkları gidermek isteyen Osmanlı devlet adamları birçok engelle karşılaşmıştır. Halkın Batı tarzı eğitime sıcak bakmaması, yeterli sayıda ve nitelikte öğretmen olmaması, bu engellerden ilk akla gelenlerdir. Karşılaşılan tüm olumsuzluklara rağmen eğitim alanında reform yapılması gereği üzerine gerek devlet eliyle gerekse vakıflar aracılığıyla birtakım atılımlar yapılmıştır. 1863 yılında Cemiyet-i Tedrise-i İslamiyye cemiyeti tarafından aynı isimle kurulan mektep, imparatorluk sınırları içerisinde açılan ilk halk okulu olmuştur. Mektep, eğitim vermeye başladığı 1863 yılında Osmanlı sınırları içerisinde ilk özel mektepler olan Mekteb-i Sultani ve Robert Koleji'nden sonra Batı tarzı eğitim veren okul olmasıyla ön plana çıkmıştır. Cemiyet-i Tedrise-i İslamiyye mektebi başlangıçta Kapalıçarşı esnaf çıraklarının iş yerleri açılana kadar geçirdikleri boş zamanlarını doğru değerlendirmeleri için açılmıştır. Çırakların Kur'an-ı Kerim ile okuma-yazma öğrenme, hesap yapma ve senet hazırlama gibi temel bilgileri öğrenmeleri için hizmete giren mektep verdiği eğitimden dolayı çok talep görünce vizyonunu değiştirmiştir. 1873'te Darüşşafaka ismini alan mektep, yardıma muhtaç, zeki ve kimsesiz çocuklara eğitim verme misyonunu yüklenmiştir. Yine başlangıçta eski bir mektep binasında eğitim-öğretim yapan okul, 1873'ten itibaren dönemin eğitim kurumlarına kıyasla modern bir binada hizmet vermeye başlamıştır. Birçok öğretmen, şair ve bilim insanının ücretsiz derslere girdiği okulda uygulanan program sayesinde ileri seviyede bir eğitim verilmiştir.