Türkiye'de su kaynakları kullanımına ilişkin idari ve toplumsal sorunlar ve çözüm önerileri: Fırat nehri örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, KAMU YÖNETİMİ (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER FARUK BİLBAY
Danışman: VEYSEL EREN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Su, dünyadaki tüm canlılar için ikamesi olmayan hayati öneme sahip doğal bir kaynaktır. Su, bu yönüyle diğer doğal kaynaklardan ayrılmakta ve ayrı bir önem arz etmektedir. Canlılar için bu denli önemli olan su, evrenin var olmasından bu yana sayısız medeniyetin ortaya çıkmasında ve gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Tarihsel süreç içerisinde suyun kullanım alanı ve miktarı sosyal, ekonomik, siyasi ve kültürel gelişmelere bağlı olarak değişmiş ve suya olan ihtiyaç her geçen gün daha da artmıştır. Bir yandan suyun değeri ve su ihtiyacı sürekli artarken, diğer yandan hızlı nüfus artışı, küresel ısınma, su kaynaklarının giderek azalması, tatlı su kaynaklarının ikame maliyetinin yüksek olması, bilinçsiz tarımsal sulama, çarpık kentleşmenin yol açtığı su israfı, sanayi artıklarıyla suların kirlenmesi gibi suya ilişkin birçok sorun da ortaya çıkmıştır. Bu gelişmeler su yönetimini siyasal ve ekonomik bakımlardan ulusal ve uluslararası boyutlarıyla akademik bir tartışma konusu haline getirmiştir. Hızla gelişen küreselleşmeyle birlikte su, artık sadece canlı hayatının devamında rol oynayan bir kullanım aracı olmaktan öte stratejik bir faktör haline gelmiştir. 19.ve 20.yy.'larda küresel stratejik sermaye gücünün kaynağı kömür, petrol, doğal gaz gibi enerji kaynakları ve altın gümüş gibi yeraltı madenleri olarak görülürken, günümüzde bunun yerini zengin tatlı su kaynakları almıştır. Öyle ki ulusal ve uluslararası kuruluşlar yapılan konferanslarla, alınan kararlar ve yürütülen projelere verilen teşviklerle bu konuda önemli bir rol üstlenme yoluna gitmiş ve suyun gelecekte ne denli önemli olduğunu daha belirgin olarak ortaya koymuşlardır. Bu tez çalışmasının amacı Türkiye ve Ortadoğu için büyük öneme sahip olan Fırat Nehri'nin yönetiminde ortaya çıkan idari ve toplumsal kaynaklı sorunların tespitini yapmak ve bu sorunlara çözüm önerileri sunmaktır. Toplam 3 bölümden oluşan tezin ilk bölümünde su ve su kaynaklarına ilişkin kavramsal bilgiler, mevcut su potansiyeli, küresel su sorunu, nedenleri, su yönetiminin tarihi ve felsefi temelleri hakkında bilgi verilerek konunun önemi belirtilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde su kaynakları yönetimine ilişkin uluslararası kuruluşların yaklaşımları ve Türkiye'deki su yönetiminin kurumsal yapısı ve su sorunları hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Fırat Havzası illerinde yapılan araştırma sonucunda tespiti yapılan su sorunları anlatılmaktadır. Sonuç kısmında ise konu hakkında sonuç ve önerilerde bulunulacaktır. Bu çalışma, tatlı su kaynakları bakımından zengin olmayan Türkiye'nin gelecekte bu kıt ve önemli su kaynağında yaşanan sorunların olası ekonomik ve siyasi etkilerini Fırat Nehri özelinde ortaya koyması bakımından da büyük önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Su Kaynakları, Su Kaynakları Yönetimi, Su Sorunları, SuPolitikası, Fırat Nehri