Depremin psikososyal etkilerinin sosyal medya kullanımına etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ BEYAZGÜL

Danışman: Cahit Özer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmada, üçüncü basamak bir hastanenin aile hekimliği polikliniğine başvuran 15 yaş ve üzeri depremzede bireylerde, deprem nedeniyle gelişen psikososyal etkilerin sosyal medya kullanımına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tipte bir anket çalışmasıdır. Hatay ili, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine herhangi bir nedenle başvuran 15 yaş ve üzeri 676 bireye bireylere yüz yüze görüşme yoluyla anket uygulandı. Sosyodemografik veriler, 6 Şubat 2023 depremleri ve sonrasındaki artçı depremlerin etkileri ile ilgili kişisel veriler, deprem öncesi ve sonrası dönemde sosyal medya kullanım alışkanlıkları, deprem sonrası dönemde alınan psikososyal terapiler ile ilgili soruları içeren anketin yanında depresyon anksiyete stres-21 ölçeği (DASS-21), olayların etkisi ölçeği-revize edilmiş (IES-R) ve sosyal medyadaki gelişmeleri kaçırma korkusu (FoMO) ölçeği soruları katılımcılara uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya 676 birey katılmıştır. Katılımcıların 479'u (%70,9) kadın, 197'i (%70,1) erkek olup, tüm katılımcıların yaş ortalaması 29,3±11,6 idi. Katılımcıların ölçek puan ortancalarına bakıldığında IES-R ölçek puan ortancası 34, DASS-21 ölçek puan ortancası 20, FoMO ölçek puan ortancası 15 olarak bulunmuştur. Katılımcılar arasında deprem sonrası dönemde psikososyal destek alan bireylerde, destek almayan bireylere göre FoMO ölçek puanı daha yüksek görülmüştür (p=0,032). Deprem sonrası dönemde sosyal medyada uzun süre vakit geçiren katılımcıların diğerlerine göre DASS-21, IES-R ve FoMO ölçek puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0,001, p=0,001, p<0,001). Katılımcıların FoMO ölçek puanları ile DASS-21 ve IES-R ölçek puanları arasında pozitif yönde zayıf doğrusal bir ilişki görülmüştür (r=0,298, r=0,200; p<0,001, p<0,001). Sonuçlar: Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası sosyal medya kullanım süresi, psikososyal sorunlarla ilişkilidir. Anksiyete, depresyon ve TSSB düzeylerindeki artış, sosyal medyadaki gelişmeleri kaçırma korkusu seviyesinin artmasına neden olmaktadır. Anahtar kelimeler: Deprem, Psikososyal Etkiler, Sosyal Medya, FoMO, Travma Sonrası Stres Bozukluğu