Kırsal yerleşmelerin kuruluş ve gelişmesine etki eden coğrafi faktörler: Dörtyol (Hatay) ilçesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA BAŞER
Danışman: Eylül Karagel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma sahası Hatay'ın 15 ilçesinden birisi olan Dörtyol ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Altınçağ, Çat, Kapılı, Karakese, Konaklı, Kuzuculu, Yeşilköy ve Yeniyurt mahalleleri çalışma sahasını oluşturmaktadır. Araştırma konusu "Kırsal Yerleşmelerin Kuruluş ve Gelişmesine Etki Eden Coğrafi Faktörler: Dörtyol (Hatay) İlçesi Örneği" dir. Çalışmanın yapılmasındaki en önemli amaç, Dörtyol ilçesi kırsal kesiminde fiziki ve beşeri faktörlerin mahallelerin kuruluşu ve gelişmesindeki rolünü ortaya koymaktır. Dörtyol ilçesi ve yakın çevresinde yazları sıcak ve kurak kışları ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi hüküm sürmektedir. Çalışma sahası ve yakın çevresinde Akdeniz ikliminin hâkim olması ve verimli topraklara sahip alüvyal tabanlı bir ova üzerinde yer alması eski dönemlerden günümüze birçok medeniyete ev sahipliği yapmasına neden olmuştur. Çalışma sahasının birikinti koni ve yelpazelerinden oluşan verimli topraklara sahip bir ova olması ve iklimin elverişliliğinden dolayı tarımsal faaliyetler için uygun bir sahadır. Bu nedenle Dörtyol ilçesi ve kırsal kesimine yerleşen ailelerin temel geçim kaynağı tarım olmuştur. Çalışma sahasının büyük kısmında elverişli iklim koşullarından dolayı turunçgil yetiştiriciliği ön plandadır. Turunçgil dışında diğer sebze ve meyvelerin tarımı ise daha dar alanlarda yapılmaktadır. Ovalık sahadan Amanos Dağları'nın eteklerine çıkıldıkça arazinin engebeli olmasından dolayı halkın geçim kaynağı olan bitkisel üretim yerini hayvancılık ve ormancılığa bırakmaktadır. Dörtyol ilçesinde görülen diğer ekonomik faaliyetler demir çelik, makine ve yedek parça sektörleridir. Geçmiş dönemlerde genel geçim kaynağı tarım ve hayvancılık iken 1970'li yıllarda Demir Çelik fabrikasının kurulmasıyla sanayi sektöründe çalışanların sayısı da artmıştır. Sanayinin kurulması ve iş gücü ihtiyacının artması ile Dörtyol ve çevresi yoğun göç almıştır. Nüfus merkezden kırsal alana doğru yayılmıştır. Çalışma 5 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırma sahasının coğrafi konumu ve genel özellikleri, araştırmanın problem durumu, amaç ve önemi, araştırmanın konumu, kapsamı, araştırma soru ve hipotezleri ile sınırlılıklar konu başlıklarıdır. İkinci bölümde araştırmanın modeli ve yöntemi ana başlığı altında toplanan veriler ve analizlere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın kavramsal ve kurgusal çerçevesi ele alınmış çalışma içerisinde kullanılan kavramların açıklamalarına yer verilmiştir. Dördüncü bölümde araştırma sahasının yeri ve sınırları, kırsal yerleşmelerin kuruluş ve gelişmesine etki eden fiziki ve beşeri coğrafya faktörleri ele alınmıştır. Beşinci bölümde ise tartışma ve sonuçlara yer verilmiştir.