Hatay ilinde biberlerde sarılık hastalığına neden olan virüslerin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YÜCEL ÖZDAĞ
Danışman: GÜLŞEN SERTKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hatay ilinde 2013 -2015 yıllarında açık alan ve örtüaltı üretim alanlarında biberlerde "sarılık hastalığı" oluşturan virüsler ile bunların doğal konukçuları ve vektörleri araştırılmıştır. Şüpheli biber ve yabancı otlardan alınan toplam 303 adet genç sürgün, yaprak ve meyve örneği simptomolojik, biyolojik (özsu inokulasyonu) ve serolojik (DAS-ELISA: Double Antibody Sandwich Enzym Linked Immunosorbent Assay) yöntemleri ile incelenmiştir. Biber alanlarında en fazla kloroz veya sarılık oluşturan virüs enfeksiyonları İskenderun ve Samandağ ilçelerinde saptanmıştır. Sarılık belirtisi gözlenen biber örneklerinde en fazla Potato Y virus (PVY) enfeksiyonu belirlenmiştir (% 13.6). Bunu sırasıyla Cucumber mosaic virus (CMV) (% 5.3), Tomato mosaic virus (ToMV) (% 2.65), Tobacco etch virus (TEV) (% 2.65), Beet western yellows virus (BWYC) (% 1.99), Pepper mild mottle virus (PMMoV) (% 0.99), Pepino mosaic virus (PePMV) (% 0.66), Tobacco rattle virus (TRV) (% 0.33) izlemiştir. Ayrıca, biber bitkilerinde CMV, PLRV, Potato X Virus (PVX), PVY ile düşük oranda ikili, üçlü ve dörtlü olmak üzere karışık enfeksiyonlar saptanmıştır. Testlenen biber örneklerinde tekli AMV, PLRV ve PVX enfeksiyonuna rastlanmamıştır. Açık alan biber yetiştiriciliğinde Amaranthus retroflexus, Chenopodium quinoa, Convolvulus arvensis, Physalis angulata, Mercurialis annua, Solanum nigrum, Sonchus oleaceus ve Xanthium strumarium gibi yabancı otların yaygın olduğu, ancak Reyhanlı yöresinde az sayıda bitkinin ise küsküt (Cuscuta campestris) ve Orobanche ramosa ile bulaşık olduğu görülmüştür. Örtü altı biber yetiştiriciliğinde ise Portulaca oleracea, Urtica dioica, Plantago major türleri gözlenmekle birlikte bazı seraların O. ramosa ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. Biber alanlarından toplanan şüpheli yabancı ot türlerinden A. retroflexus (% 28.5), Malva sylvestris (% 40.0), S. nigrum (% 30.0) ve S. oleaceus (% 33.3)'da AMV, A. retroflexus (% 40.0), M. sylvestris (% 57.1), P. angulata (%16.6) ve S. nigrum (% 50.0) örneklerinde CMV, M. sylvestris L. (% 20.0), M. annua L. (% 41.6) ve P. angulata L. (% 83.3) örneklerinde PVY, P. major (% 25.0)'de TSWV bulunmuştur. Hatay ili biberlerinde bu tez kapsamında belirlenen virüslere ek olarak bu çalışmada araştırılmamış olan bazı virüsler (begomovirusler) ve fitoplazmalar gibi patojenlerin de yörede "biber sarılığı" hastalığına neden olduğu kanısına varılmıştır.