Sarıseki-Dörtyol arası arazilerde toprak verimlilik parametrelerinin yersel dağlımının modellenmesi ve haritalanması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUNUS KARAKAYA

Danışman: NECAT AĞCA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Toprak özelliklerinin bilinmesi, hem tarımın sürdürülebilirliği hem de çevre koruma açısından son derece önemlidir. Bu çalışmada, Sarıseki-Dörtyol (Hatay) arasında kalan tarım arazilerde toprakların verimlilik özelliklerinin saptanması ve bu özelliklerin çalışma alanındaki dağılımlarının modellenerek haritalarının oluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaçla, araştırma alanındaki toprakları temsil edecek şekilde rastgele örnekleme yöntemine göre 0-30 cm derinlikten toplam 42 adet bozulmuş toprak örneği alınmıştır. Toprak örneklerinin alındığı noktaların coğrafi koordinatları küresel konumlama cihazı (GPS) kullanılarak kayıt edilmiştir. Toprak örneklerinin pH, elektriksel iletkenlik (EC), alınabilir potasyum (K), organik madde (OM), yarayışlı demir (Fe), bakır (Cu), mangan (Mn), çinko (Zn), magnezyum (Mg), kalsiyum (Ca) ve kireç analizleri yapılmıştır. Toprak özelliklerinin yersel dağılımının belirlenmesi ve haritalanması için jeoistatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Çalışma alanındaki toprakların verimlilik ile ilgili özelliklerinin dağılımlarının oldukça farklı sınırlar içinde değiştiği belirlenmiştir. Toprak örneklerinin pH değerleri 6.80 ile 7.81, EC 151 ile 1337 µS cm-1, kireç içerikleri % 0.03 ile % 39.97, organik madde içerikleri % 0.39 ile % 13.39, kireç içerikleri % 0.03 ile % 39.97, K içerikleri 43.6 mg kg-1 ile 587.4 mg kg-1, Ca içerikleri 1403.5 içerikleri 6578.3 mg kg-1, Mg içerikleri 314.1 mg kg-1 ile 2515.0 arasında değişmiştir. Topraklardaki P içeriklerinin 0.20 ile 170.36 mg kg-1 arasında olduğu belirlenmiştir. Topraklardaki Fe içerikleri 3.27 ile 50.0 arasında; Cu içeriklerinin 0.59 ile 37.62 mg kg-1 arasında, Mn içerikleri 9.89 ile 93.35 mg kg-1 arasında ve Zn içerikleri ise 1.53 ile 74.16 mg kg-1 arasında değişmiştir. Toprakların temel özellikleri içerisinde varyasyon katsayısı (VK) en düşük olanı pH (% 3.2) en yüksek olanı ise kireç içeriği olup (% 169.8), bunu % 65.8 ile EC değerleri izlemektedir. Toprakların besin elementleri içerisinde ise VK'sı en düşük olanı Mg içerikleri (% 35.7) iken, en yüksek VK değeri ise fosfor içeriğinde (%133.3) belirlenmiştir. En uygun variogram modeli EC, kum, silt, K, Cu ve Zn değerleri için küresel; organik madde, kil, Na, Ca, Mg, P ve Mg için Gaussian ve pH, kireç ve Fe içerikleri için ise üssel olarak belirlenmiştir. Topraklarda demir (Fe) dışında diğer mikrobesin elementlerinin tamamı yeterli düzede bulunmuştur. Yine, makrobesin elementlerinden Ca ve Mg içeriklerinin tüm çalışma alanı topraklarında yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir.