Marksizm'de devlet sorunsalı: Althusser ve Poulantzas örnekleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHTAP GÖK
Danışman: AYFER DAĞDELEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Marksist teoride devlet konusu, kurucularının devlete dair müstakil bir teori bırakmamalarından dolayı Marksizm'in en şiddetli tartışmalarının geçtiği alanların başında gelmektedir. Marksizm'in bileşenlerinden birini politik alan oluştursa da ekonomik determinist anlayış uzun bir dönem Marksizm'de hâkim olmuş, altyapının basit bir uzantısı olarak görülen üstyapı, özelde devlet teorisinin ihmaline yansımıştır. Kapitalist devlete dair yürütülen tartışmalarda, devletin egemen sınıfların elindeki basit bir araç olduğuna dayanan araçsalcı düşünce uzun bir süre merkezi bir konum işgal etse de 1960'larla birlikte bu formülasyonun kapitalist devleti anlamakta yetersiz olduğu anlaşılmış ve ihmal edilen devlet konusu tartışmaya açılmıştır. Bu noktada hem ekonomik determinist anlayışa hem de devletin araçsalcı yorumuna karşı yapısalcı kanattan; Louis Althusser ve Nicos Poulantzas'tan itirazlar yükselmiştir. Devletin bu tanımını hem indirgemeci hem de betimleyici bulan iki isim devletin çok daha karmaşık ve görece özerk bir yapı olduğu gerçeğinden yola çıkarak kuramlarını geliştirmişlerdir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci basamağında teorinin kurucu isimlerine dönerek klasik eserlerde yer alan devlet konusunun izleri sürülmüş, Marx ve Engels için devletin ne anlam ifade ettiği ve ne şekillerde ele aldıkları sunulmuştur. İkinci bölümde Louis Althusser'in Marksizm anlayışı ve yapısalcı bir bakış açısıyla devlete dair sunduğu analizleri ele alınmış ve aynı zamanda üçüncü bölüme bir temel hazırlanmıştır. Son bölümde ise, Althusser'in araladığı kapıdan çok daha büyük bir kurama kaynaklık ederek çıkan Nicos Poulantzas'ın yapısalcı bir devlet analizinden, devletin ilişkisel teorisine uzanan evrim sürecinde toplumsal sınıflar, iktidar bloğu, görece özerklik gibi önemli kavramları üzerinden yazarın devlet analizleri incelenmiştir.