YAŞ KEDİ MAMALARINDA BİSFENOL A, BİSFENOL B, BİSFENOL E VE BİSFENOL F DÜZEYLERİNİN ARAŞTIRILMASI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik Farmakoloji Ve Toksikolojisi (Dr), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN İLHAN
Danışman: Mustafa Yipel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet: Sentetik organik bileşiklerden olan Bisfenoller endüstriyel üretimde kullanılan monomerlerdir. Bisfenoller üreme, sinir ve bağışıklık sistemi başta olmak üzere toksik etkileri dolayısıyla endokrin bozucu kimyasallar içerisinde sınıflandırılmaktadır. Neden oldukları toksik etkilere rağmen bisfenollerin üretimleri ve kullanımları gün geçtikçe artmaktadır. Bisfenoller; raf ömrü ve içerik kalitesiyle ilgili sağladığı avantajlar nedeniyle gıda ambalajlarında da yaygın olarak kullanılmaktadır. Bisfenoller arasında ilk sentezlenen Bisfenol A'nın toksik etkileri nedeniyle gıdayla temas eden ürünlerde kullanımlarının kısıtlanmasıyla yerini (başlıca BFB, BFC, BFE, BFF, BFP, BFS, BFZ, BDP, BFAF, BFAP, BFPH vb.) analogları almaya başlamıştır. Analoglarının da Bisfenol A gibi ambalajlardan gıdalara göç (migrasyon) edebilme ve benzeri toksik etki potansiyelleri nedeniyle tüketimlerine bağlı insan sağlığı risk değerlendirmesi çalışmalarına ilgi artmaktadır. Diğer yandan benzer şekilde diyetlerinde ambalajlı gıda tüketimi önemli yer tutan kedi ve köpekler üzerindeki çalışmalar oldukça sınırlıdır. Çalışmada farklı hayvansal içeriğe sahip yavru (n=36) ve yetişkin (n=60) konserve ve poşet yaş kedi mamalarında BFA ve analoglarının (BFB, BFE ve BFF) konsantrasyonlarının yüksek performanslı sıvı kromatografi (HPLC) analiziyle araştırılması ve tüketimlerine bağlı sağlık riskinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ortalama BFA, BFB, BFE ve BFF konsantrasyonları (μg kg-1) yavru kedi konserve yaş mamalarda sırasıyla 11.73, 4.96, 4.78, 10.53; yavru kedi poşet yaş mamalarda sırasıyla